Πως να βοηθήσω το μωρό μου να μπουσουλήσει

 

Το μπουσούλημα είναι το ''βήμα'' πριν το περπάτημα και πραγματικά προσφέρει πολλά στο μωρό μας! Για να δούμε μερικά απ΄ τα οφέλη που έχει το μπουσούλημα στην ανάπτυξη του μωρού:

• Προπονεί το σώμα! Δυναμώνει ο αυχένας, τα ισχία, ο κορμός και τα χέρια.
• Καλλιεργεί την ανεξαρτησία! Ο μικρός μας εξερευνητής γνωρίζει αισθητηριακά το περιβάλλον του.
• Ενισχύεται ο συντονισμός ματιού-χεριού.
• Βοηθά στην ανάπτυξη των δύο ημισφαιρίων του εγκεφάλου, άρα και στον αμφίπλευρο και αντίπλευρο συντονισμό του σώματος.

Οι παιδίατροι προτείνουν να βάζουμε απ' τον πρώτο μήνα τα βρέφη σε πρηνή θέση (μπρούμυτα) για 5λεπτα μέσα στη μέρα, συχνά όμως αυτή δεν είναι η αγαπημένη τους θέση.  Τα περισσότερα μωρά δυσανασχετούν όταν τα βάζουμε μπρούμυτα. Πάμε να δούμε μερικούς τρόπους για να κάνουμε αυτήν τη σύντομη γυμναστική πιο ευχάριστη:

1. Σκύβουμε μπροστά στο πρόσωπο του και τραγουδάμε ή του μιλάμε γλυκά. Κρατάμε βλεμματική επαφή.
2. Τοποθετούμε μπροστά του ένα καθρεφτάκι.
3. Κουνάμε μπροστά του μαλακά παιχνίδια με χρώματα και ήχο.
4. Βάζουμε ένα λεπτό μαξιλαράκι στο στήθος του, ώστε να ανασηκώνεται ο κορμός και το κεφάλι.
5. Ξαπλώνουμε και βάζουμε το βρέφος πάνω μας skin to skin, του τραγουδάμε και του μιλάμε.

Με την πρηνή θέση το βρέφος δυναμώνει και σταδιακά σηκώνεται και μαθαίνει να σπρώχνει το σώμα του με τα χέρια. Παρατηρούμε ότι το επόμενο στάδιο είναι να κουνάει το σώμα του για να δώσει ώθηση και να πλησιάσει κάποιο ερέθισμα. Πάμε να δούμε λοιπόν πως θα βοηθήσουμε το μωρό μας να μπουσουλήσει:

• Αρχικά, του δείχνουμε τον τρόπο! Παίζουμε μαζί του στο χαλί και του δείχνουμε πως μπορεί να μπουσουλήσει. 
• Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα κυλινδρικό μαξιλάρι (πχ Foam Roller) και κρατάμε το σώμα του, ώστε να βάζει δύναμη στα χέρια.
• Ένα μαλακό playmat με υφές, καθρεφτάκια, ζωάκια και ήχους, θα κεντρίσει το ενδιαφέρον του.
• Παίζουμε με μπάλες σε διαφορετικά χρώματα και υφές.
• Κουνάμε μπροστά του αυτοκινητάκια και τρένα, το προτρέπουμε να τα ακολουθήσει.
• Χρήσιμα θα φανούν παιχνίδια με μουσική, φωτάκια και κίνηση.
• Φτιάχνουμε ένα πάνινο τούνελ, στεκόμαστε απ' τη μια πλευρά κι απ' την άλλη κάθεται το μωρό. Μπαίνουμε μέσα στο τούνελ, φτάνουμε στο μωρό μπουσουλώντας, του κάνουμε μια αστεία γκριμάτσα κι επιστρέφουμε πίσω. Του δίνουμε χρόνο να μας μιμηθεί.
• Παίζουμε με θεατρικότητα κι ενθουσιασμό, κάνουμε τη διαδικασία διασκεδαστική!!!

Είναι σημαντικό να μην ξεχνάμε να απολαμβάνουμε τη διαδικασία με το μωράκι μας!!! Δημιουργούμε ένα ασφαλές περιβάλλον καθώς πολύ σύντομα ο μικρός μας εξερευνητής θα φτάνει σε κάθε γωνιά του σπιτιού! Επιπλέον, ας έχουμε πάντα στο μυαλό μας πως το κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό, εμείς προσφέρουμε ερεθίσματα και σεβόμαστε τον διαφορετικό ρυθμό του κάθε παιδιού!

Τέλος, πρέπει να επισημανθεί, πως αν υπάρχει κάτι που μας προβληματίζει  σχετικά με την ανάπτυξη του παιδιού μας, το συζητάμε αμέσως με τον παιδίατρο και ζητάμε τη βοήθεια ειδικού, ώστε να μας δοθεί εξατομικευμένη αξιολόγηση και βοήθεια! Επιπλέον, ζητάμε τη γνώμη του παιδιάτρου για δεξιότητες που είχε κατακτήσει το παιδί αλλά φαίνεται να υπάρχει παλινδρόμηση!

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜΑ)

Παιχνίδια που θα βοηθήσουν το παιδί μας να αναπτύξει τον λόγο του

 

Τα παιδιά κατακτούν ευκολότερα δεξιότητες όταν μαθαίνουν με διασκεδαστικούς τρόπους! Για να βοηθήσουμε το παιδί μας να εκφραστεί θα πρέπει να είμαστε οι ίδιοι εκφραστικοί. Ενθουσιασμός, αστείες γκριμάτσες, ήχοι με έμφαση, θεατρικότητα, έντονες εκφράσεις στο πρόσωπο, παιχνίδι και αυθορμητισμός είναι μερικά μόνο από τα κλειδιά που θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη και τη βελτίωση των γλωσσικών δεξιοτήτων! Παρακάτω θα δούμε μια λίστα με παιχνίδια που βοηθούν στο χτίσιμο του λόγου μωρά και νήπια, χρησιμοποιούμε το κάθε παιχνίδι ανάλογα με την ηλικία και τις γνωστικές ικανότητες του παιδιού.

• Παζλ με ήχους(σφηνώματα)! Στην αρχή, επιλέγουμε παζλ με ήχους ζώων κι έπειτα με ήχους απ' το περιβάλλον μας π.χ. από μέσα μεταφοράς. Τις πρώτες φορές διαλέγουμε λίγα ζωάκια και περιμένουμε το παιδί να μιμηθεί. Όταν επιτευχθούν οι πρώτοι στόχοι, προσθέτουμε και την ονομασία του ζώου μετά τον ήχο.
• Συνδέουμε τα παιχνίδια με ήχους π.χ. αυτοκινητάκι ''μπρουμ μπρουμ'', τηλέφωνο ''Ναι, ποιος είναι;'' κτλ. 
• Κρύβουμε μέσα σε κουτάκια διαφορετικών χρωμάτων δακτυλόκουκλες ζωάκια και χτυπάμε ''τοκ τοκ'' το κουτί ώστε να εμφανιστεί το ζωάκι μαζί με τον ήχο του. Δίνουμε χρόνο στο παιδί να μιμηθεί. Αφού επιτευχθεί ο στόχος προσθέτουμε και το χρώμα του κουτιού.
• Αρκετά παρόμοιο με το προηγούμενο είναι το παιχνίδι με μια φάρμα ''τοκ τοκ'', ανοίγει, τα ζωάκια εμφανίζονται και μιμούμαστε ήχους. Το ίδιο θα μπορούσε να γίνει και με τα παραμύθια! Χτυπάμε το εξώφυλλο ''τοκ τοκ'' και ανοίγουμε το βιβλίο.
• Ψαρέματα! Απλώνουμε τα μαγνητικά ψαράκια πάνω στο τραπέζι, λέμε ποιο χρώμα θέλουμε να πιάσουμε και ψαρεύουμε. Το παιδί μαθαίνει να περιμένει τη σειρά του. Έρχεται λοιπόν η σειρά του, λέει το χρώμα και ψαρεύει. 
• Ρήματα! Σε ένα λούτρινο κουκλάκι δείχνουμε τα ρήματα πχ ο αρκούδος τρώει ή ο αρκούδος κοιμάται.
• Παίρνουμε ξύλινα/πλαστικά φρούτα και τρόφιμα (γνώριμα στο παιδί), τα ονομάζουμε και του ζητάμε ονομαστικά να μας βρει ένα δίνοντας του δύο επιλογές.

Πρέπει να επισημανθεί, πως αν υπάρχει κάτι που μας προβληματίζει  σχετικά με την ανάπτυξη του παιδιού μας, το συζητάμε αμέσως με τον παιδίατρο και ζητάμε τη βοήθεια ειδικού, ώστε να μας δοθεί εξατομικευμένη αξιολόγηση και βοήθεια! Επιπλέον, ζητάμε τη γνώμη του παιδιάτρου για δεξιότητες που είχε κατακτήσει το παιδί αλλά φαίνεται να υπάρχει παλινδρόμηση!

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜΑ)

Στρατηγικές που θα βοηθήσουν το μωρό μας και το νήπιο μας να μιλήσει

 Όλοι θέλουμε να βοηθήσουμε τα μικρά μας να επικοινωνήσουν μαζί μας και να εκφραστούν! Για το συγκεκριμένο θέμα, σκέφτηκα  αν θα έπρεπε να φτιάξουμε δύο ξεχωριστές λίστες , μία για τις ηλικίες μέχρι 12 μηνών και μια άλλη για τα νήπια, όμως στην πραγματικότητα είναι μεγάλο το εύρος δυνατοτήτων σε αυτές τις ηλικίες, επομένως δεν υπάρχει κανόνας! Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον πλούσιο σε γλωσσικά ερεθίσματα, ώστε να ενισχύσουμε το εκφραστικό και αντιληπτικό λεξιλόγιο των παιδιών. Υπάρχουν αρκετές, απλές και πρακτικές στρατηγικές για να βοηθήσουμε τα παιδιά να αρχίσουν την ομιλία τους αλλά και να εμπλουτίσουμε το λεξιλόγιό τους και θα τις δούμε στη συνέχεια.  Εμείς δίνουμε τα κατάλληλα εφόδια στα παιδιά κι εκείνα τα χρησιμοποιούν με τον δικό τους ρυθμό.  

Πάμε λοιπόν να δούμε μερικές στρατηγικές ενίσχυσης των γλωσσικών ικανοτήτων των μωρών και των νηπίων μας:

1. Τραγούδι! Ξεκινάμε αρκετά αυθόρμητα να λέμε τραγουδάκια στο νεογέννητο μας έχοντας βλεμματική επαφή και όσο πιο κοντά στο προσωπάκι του μπορούμε, και ναι αυτός είναι από τους  πρώτους τρόπους για να έρθει σε επαφή με τη γλώσσα μας (βέβαια αυτή η πρώτη επαφή έχει ήδη πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της ενδομήτριας ζωής του).
2. Διήγηση! Περιγράφουμε την ρουτίνα, λέμε στο μωρό τι κάνουμε π.χ. Τώρα σκουπίζουμε τα χέρια. Επίσης, περιγράφουμε τι κάνει το παιδί κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού αλλά και των καθημερινών συνηθειών.
3. Ξεκινάμε από τους πρώτους μήνες να επαναλαμβάνουμε συλλαβές τις οποίες μιμείται το μωρό, μετά τον χρόνο εμπλουτίζουμε με λέξεις και χτίζουμε σταδιακά τις προτάσεις.
4. Χρησιμοποιούμε κινήσεις που περιγράφουν τη λέξη.
5. Χρησιμοποιούμε κάρτες με εικόνες, μέχρι 5 για αρχή, κυρίως αντικείμενα που υπάρχουν στο σπίτι και βλέπει συχνά το παιδί. Τις ονομάζουμε και ζητάμε απ' το παιδί να βρει ένα αντικείμενο ανάμεσα σε δύο κάρτες.
6. Κάρτες ομιλίας! Κρατάμε την κάρτα με την εικόνα κοντά στο στόμα μας και κάνουμε τον ήχο. Περιμένουμε να μιμηθεί, δίνουμε χρόνο.
7. Δείχνουμε μάτια, μύτη, στόμα. Επαναλαμβάνουμε σε εμάς, στο παιδί, στα αδέρφια του, στα λούτρινα..Μετά από αρκετές επαναλήψεις ρωτάμε π.χ. Πού είναι τα μάτια της μαμάς; Αφού κατακτήσουμε τους πρώτους στόχους, συνεχίζουμε, με το υπόλοιπο σώμα και με τα ρούχα. Ένα βήμα κάθε φορά!
8. Παύση! Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, του τραγουδιού και του διαβάσματος, σε γνώριμες προτάσεις, σταματάμε και αφήνουμε το παιδί να συμπληρώσει τη λέξη που ακολουθεί.
9. Διάβασμα βιβλίων! Το διάβασμα προσφέρει πολλά οφέλη, όπως είναι η γνώση, η ανάπτυξη του λεξιλογίου, βελτίωση της μνήμης και της συγκέντρωσης, ηρεμία και μείωση άγχους, ψυχαγωγία κ.λ.π.
10. Ακούω! Ακούμε το παιδί και στη συνέχεια επαναλαμβάνουμε ότι είπε. Του ενισχύουμε την αυτοπεποίθηση και του μαθαίνουμε τον διάλογο. 
11. Απαγορεύεται η διόρθωση! Επαναλαμβάνουμε αυτό που είπε με σωστό τρόπο.
12. Προσθέτουμε κάθε φορά μια νέα περιγραφή π.χ. λέει το παιδί ''κόκκινο αυτοκίνητο'' και συμπληρώνουμε ''κόκκινο αυτοκίνητο με μπλε ρόδες''. Επίσης, συμπληρώνουμε το αντικείμενο π.χ. αν δείξει και πει αυτό, εμείς λέμε αυτό το τραπέζι.
13. Ποιοτικός χρόνος! Είναι πολύ σημαντικός ο χρόνος που περνάμε με το παιδί για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους.
14. Προσδοκία! Περιμένουμε να μιλήσει, περιμένουμε να απαντήσει. Πιστεύουμε στην επικοινωνία

Πρέπει να επισημανθεί, πως αν υπάρχει κάτι που μας προβληματίζει  σχετικά με την ανάπτυξη του παιδιού μας, το συζητάμε αμέσως με τον παιδίατρο και ζητάμε τη βοήθεια ειδικού, ώστε να μας δοθεί εξατομικευμένη αξιολόγηση και βοήθεια! Επιπλέον, ζητάμε τη γνώμη του παιδιάτρου για δεξιότητες που είχε κατακτήσει το παιδί αλλά φαίνεται να υπάρχει παλινδρόμηση!

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜΑ)

Αδελφική ζήλια

Οι αδελφικές σχέσεις είναι αναμφισβήτητα οι πιο σημαντικές στην ζωή κάθε ανθρώπου! Ο χαρακτήρας μας έχει διαμορφωθεί μέσα από τις αλληλεπιδράσεις με τα αδέρφια μας, καθώς μας βοηθούν να δημιουργήσουμε τη βάση των διαπροσωπικών μας δεξιοτήτων. Ωστόσο, το ξεκίνημα αυτής της σχέσης γίνεται συνήθως με εντάσεις και έντονη ζήλια. 

Η ζήλια δημιουργείται κατά τον ερχομό του νέου μέλους στην οικογένεια και πηγάζει από την ανάγκη του πρωτότοκου παιδιού για αποκλειστικότητα,  ώστε να νιώθει ασφάλεια. Η ένταση της ζήλιας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως είναι η σειρά γέννησης, η ηλικία και το φύλο. Συνήθως, είναι πιο έντονη ανάμεσα σε παιδιά με μικρή διαφορά ηλικίας (2-3 έτη), ενώ από τα 6 έτη παρατηρείται ότι υποχωρεί. 

Είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί εκφράζει διαφορετικά αυτό το συναίσθημα. Η ματαίωση, η απομόνωση, η προσκόλληση στη μητέρα, η άρνηση να επιστρέψει στο σχολείο, η επιθετικότητα, παλινδρομικές συμπεριφορές καθώς και η άρνηση για οποιαδήποτε  βιολογική ανάγκη, είναι μόνο κάποιες από τις μορφές έκφρασης της ζήλιας. Οι γονείς οφείλουν να παρατηρούν αλλαγές στη συμπεριφορά των παιδιών, να διαβεβαιώνουν το παιδί ότι είναι ασφαλές και να το αντιμετωπίζουν ως ξεχωριστή προσωπικότητα. Η προετοιμασία του παιδιού για τον ερχομό του νέου μέλους αποτελεί την πιο σημαντική κίνηση για τη δημιουργία θετικού κλίματος.

Προετοιμασία του παιδιού κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης :

• Λέμε την αλήθεια για την εγκυμοσύνη, χωρίς να προσπαθήσουμε να ωραιοποιήσουμε την πραγματικότητα.
• Συζητάμε μαζί του για τις ανάγκες του βρέφους .
• Του δείχνουμε υπέρηχο από το αδερφάκι του.
• Του μιλάμε για την περίοδο που βρισκόταν εκείνο στην κοιλιά.
• Διαβάζουμε παραμύθια σχετικά με τον ερχομό του μωρού, ενώ με μεγαλύτερα παιδιά μπορούμε να διαβάσουμε βιβλία που περιγράφουν την ανάπτυξη του εμβρύου. 
• Ενημερώνουμε το παιδί σχετικά με την χρονική περίοδο που θα λείψει η μητέρα για τον τοκετό, καθώς και για το άτομο που θα μείνει μαζί του. Φροντίζουμε να είναι με ένα οικείο πρόσωπο, ώστε να μη χρειαστεί να αλλάξει η ρουτίνα του. 
• Εφόσον το παιδί το επιθυμεί μπορεί να εμπλακεί στη διαμόρφωση του δωματίου του βρέφους και στην πορεία και στην φροντίδα του.

Όταν ένα παιδί εκφράσει έντονα συναισθήματα δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι αναζητά την γονεϊκή αγάπη και προσδοκά συμπόνια, κατανόηση, προσοχή και χώρο να εκφραστεί. Αν δεν του επιτρέψουμε να εκφραστεί, τα συναισθήματα του μπορεί να μετατραπούν σε σωματικά συμπτώματα. Ο γονεϊκός ρόλος σε αυτό το σημείο είναι να του δείξουμε πώς να εκφράζεται χωρίς να βλάψει τον άλλον.

Πώς αντιμετωπίζουμε την ζήλια!

• Αρχικά, θα πρέπει να ξεπεράσουμε την εικόνα της τέλειας και μονιασμένης οικογένειας. 
• Αφιερώνουμε ξεχωριστό χρόνο σε όλα τα παιδιά της οικογένειας. 
• Αποφεύγουμε τις συγκρίσεις μεταξύ των παιδιών.
• Προτείνουμε ακίνδυνους τρόπους εκτόνωσης.
• Δείχνουμε κατανόηση στα συναισθήματα που νιώθει το παιδί και του ζητάμε να τα κατονομάσει.
• Δεν αναθέτουμε ξαφνικά ευθύνες και τον ρόλο του μεγάλου στο πρωτότοκο παιδί. 
• Το κάθε παιδί θα πρέπει να έχει τον χώρο του και τα προσωπικά του αντικείμενα προστατευμένα.
• Δεν απαιτούμε από το μεγαλύτερο παιδί να μοιραστεί τα πράγματα του. Του δίνουμε την επιλογή να τα χαρίσει αν εκείνο είναι έτοιμο να τα αποχωριστεί.
• Δεν κάνουμε τους δικαστές,θα πρέπει να ενισχύσουμε την ικανότητα τους να βρίσκουν μόνα τους λύση. Η διαμάχη των παιδιών συντηρείται με την ανάμειξη των γονέων. Επεμβαίνουμε μόνο στην περίπτωση που κινδυνεύει κάποιο μέλος. 
• Μαθαίνουμε στα παιδιά ότι για να λυθεί μια διένεξη πρέπει να παρουσιάζουν την οπτική που έχουν και στη συνέχεια να προτείνουν λύσεις.
• Η οικογένεια θα πρέπει να έχει σαφή όρια και κανόνες στην καθημερινότητα και στη ρύθμιση της επικοινωνίας. 
• Δεχόμαστε τη διαφορετικότητα των παιδιών.

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜΑ)

Όρια και Πειθαρχία

Παρατηρούμε ότι οι περισσότεροι γονείς παρόλο που γνωρίζουν τη σημασία των ορίων, δυσκολεύονται αρκετά στην τήρηση τους με αποτέλεσμα να δημιουργείται σύγχυση και ανασφάλεια στα παιδιά. Ο περιορισμένος ελεύθερος/ποιοτικός χρόνος που περνούν οι γονείς με τα παιδιά τους δημιουργεί ενοχές και φοβούνται ότι βάζοντας κανόνες πειθαρχίας θα χαλάσει η σχέση τους. Κάποιοι γονείς ανησυχούν ότι τα όρια μπορεί να καταπιέσουν και να περιορίσουν την προσωπικότητα του παιδιού. Επιπλέον, πολλοί ενήλικοι ακούγοντας τη λέξη όρια θυμούνται αυστηρούς κανόνες που δέχτηκαν οι ίδιοι ως παιδιά. Σε αυτό το σημείο αξίζει να επισημανθεί ότι τα όρια και οι κανόνες που θα τεθούν με ηρεμία και σταθερότητα δημιουργούν στα παιδιά ασφάλεια και εμπιστοσύνη. 

Από τον πρώτο χρόνο που το μωρό εξερευνά το περιβάλλον γύρω του θέτουμε τους πρώτους κανόνες ασφαλείας(πχ απαγορεύεται να αγγίζει τα μάτια της κουζίνας). Επισημαίνουμε στο παιδί ποιες συμπεριφορές είναι επικίνδυνες με ψυχραιμία, σαφήνεια και υπομονή καθώς πρόκειται για τη σωματική του ακεραιότητα.Δείχνουμε τη δυσαρέσκεια μας χωρίς εκνευρισμό και φωνές, ακόμα κι όταν πρόκειται για επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά. Ο δεύτερος χρόνος του παιδιού έχει πιο έντονες εκρήξεις και αντιδράσεις με κλάματα και πείσματα γεγονός που δυσκολεύει την τήρηση των κανόνων. Σε αυτό το στάδιο οι γονείς πρέπει να εξηγούν τι επιτρέπεται και τι όχι στα παιδιά. Δεν ξεχνάμε να επιβραβεύουμε τις καλές συμπεριφορές ώστε να γίνεται αντιληπτή η διαφορά ανάμεσα σε σωστό και λάθος. Μετά τον τρίτο χρόνο του,το παιδί αρχίζει να ανακαλύπτει τα δικά του και τα δικά σας όρια. Δεν είναι πάντα ξεκάθαρο το σωστό και το λάθος, ενώ εύκολα θα επιλέξει να πει όχι . Η τιμωρία είναι σημαντική όμως δεν ξεχνάμε ότι απευθύνεται στην πράξη του και δεν στρέφεται στο παιδί. Σε αυτό το στάδιο πάντα εξηγούμε τις συνέπειες των πράξεων και το αντιμετωπίζουμε με αγάπη και σταθερότητα.Όταν το παιδί μαθαίνει να έχει όρια, μαθαίνει και να σέβεται τα όρια των άλλων. Τα όρια ακολουθούν το παιδί και στην ενήλικη ζωή του.

TIPS

• Tα όρια πρέπει να μπουν από νωρίς ώστε να γνωρίζει το παιδί τους κανόνες της οικογένειας.
• Οι γονείς θα πρέπει να λειτουργούν ως παράδειγμα-πρότυπο για τα παιδιά.
• Τα παιδιά κάτω των τριών ετών τα απομακρύνουμε σε άλλον χώρο ώστε να έχουμε απόσπαση προσοχής από το ερέθισμα. 
• Μεγάλη σημασία στις μεγαλύτερες ηλικίες έχει η κατανόηση και η σύνδεση αιτίου-αποτελέσματος.
• Οι γονείς θα πρέπει να δείχνουν βαθύτερη κατανόηση στις συμπεριφορές των παιδιών. 
• Τα όρια θα πρέπει να είναι ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και να μην υπάρχουν αυξημένες προσδοκίες. 
• Η απεριόριστη αγάπη και αποδοχή μπορούν να βοηθήσουν στο χτίσιμο της αυτο-εικόνας του παιδιού ώστε να μην καταπατηθούν τα δικά του όρια.

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜΑ)

Σημάδια ότι το παιδί σας είναι έτοιμο να ξεκινήσει την εκπαίδευση τουαλέτας

Πρέπει να βεβαιωθείτε ότι το παιδί είναι έτοιμο πριν ξεκινήσετε την προσπάθεια για την μετάβαση από την πάνα στο γιογιό. Την περίοδο αυτή το περιβάλλον του παιδιού θα πρέπει να είναι ήρεμο, χωρίς μεγάλες αλλαγές (π.χ. μετακόμιση, διαζύγιο κτλ). Αν παρατηρήσετε το παιδί σας θα καταλάβετε πότε είναι συναισθηματικά και σωματικά  έτοιμο.

• Μπορεί να μείνει στεγνό για δύο ώρες.

• Ζητάει να του αλλάξετε τη βρεγμένη πάνα του.

• Ζητάει να χρησιμοποιήσει το γιογιό του.

• Ζητάει να φορέσει παιδικό εσώρουχο.

• Ακολουθεί βασικές, απλές οδηγίες.

• Μπορεί να σας επικοινωνήσει ότι θέλει να πάει τουαλέτα.

• Μπορεί να ανεβάζει και να κατεβάζει την πάνα- βρακάκι του.

• Ξυπνά με στεγνή πάνα το πρωί.

• Δείχνει είτε με λόγια είτε με τη συμπεριφορά του ότι θέλει να πάει τουαλέτα.

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜA)

Πώς ξεκινάμε την εκπαίδευση τουαλέτας στο παιδί;

• Ξεκινάμε προετοιμάζοντας το παιδί για τη μετάβαση με κάποιο βιβλίο ή ιστορία σχετικά με τη διαδικασία. Πρέπει να βεβαιωθούμε ότι το παιδί είναι έτοιμο και συνεργάσιμο πριν ξεκινήσουμε την προσπάθεια.
• Η περίοδος της άνοιξης και του καλοκαιριού είναι καταλληλότερη, καθώς το παιδί τότε φοράει λιγότερα ρούχα και είναι πιο βολικά στο να τα ανεβοκατεβάζει μόνο του.
• Δώστε στο παιδί σας την δυνατότητα επιλογής του γιογιό του, με τον τρόπο αυτό καλλιεργείται θετική στάση απέναντί του.
• Η διαδικασία της μετάβασης από την πάνα στο παιδικό εσώρουχο πρέπει να γίνει με διασκεδαστικό τρόπο και να υπάρχει ενθαρρυντικό κλίμα.
• Είναι σημαντικό το παιδί να κάτσει κάποιες φορές στο γιογιό του με ή χωρίς την πάνα του, ώστε να γίνει οικείο και να γίνει πιο ήπια η μετάβαση. Επίσης, το γιογιό πρέπει να βρίσκεται πάντα κοντά του.
• Υποστηρίξτε το παιδί και ενθαρρύνετε κάθε προσπάθεια. Ακόμα κι αν δεν πετύχει η προσπάθεια υπενθυμίστε του ότι μπορεί να προσπαθήσει ξανά αργότερα.
• Επιβραβεύστε κάθε προσπάθεια είτε χρησιμοποιώντας πίνακα με αυτοκόλλητα είτε με περισσότερη ώρα παιχνιδιού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε να δίνουμε κίνητρα στο παιδί.
• Δείξτε του πώς να χρησιμοποιεί το καζανάκι και υπενθυμίστε του ότι στο τέλος πλένουμε τα χέρια χωρίς βοήθεια.
• Κατά τη διάρκεια ταξιδιών πρέπει να γίνονται συχνά στάσεις και να υπάρχει μαζί ο απαραίτητος εξοπλισμός.
• Η ερώτηση για το εάν θέλει να πάει τουαλέτα είναι καλή υπενθύμιση για το παιδί γι’ αυτό πρέπει να γίνεται σε αρκετά συχνά διαστήματα.

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (MA)

Εναλλακτικοί τρόποι γραφής για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας

Από μικρή ηλικία τα παιδιά θα πρέπει να έρθουν σε επαφή με τη γραφή. Από την ηλικία των 18 μηνών δίνουμε στα παιδιά μεγάλα χαρτιά και χρωματιστά μολύβια ώστε να εξοικειωθούν με τη γραφή. Στην πορεία, ακολουθούν ασκήσεις για την ωρίμανση του οπτικο-κινητικού συντονισμού και λεπτής κινητικότητας, ενώ δεν παραλείπουμε τις προγραφικές ασκήσεις. Οι προγραφικές ασκήσεις είναι σημαντικές για την εκμάθηση των γραμμάτων και των αριθμών, όμως δεν είναι πάντα ευχάριστες για τα παιδιά. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η μαθησιακή διαδικασία θα πρέπει να γίνεται από την αρχή με ευχάριστους και διασκεδαστικούς τρόπους. Ας δούμε λοιπόν κάποιους τρόπους που θα βοηθήσουν στην εκμάθηση των γραμμάτων και των αριθμών.

• ·        Ζητάμε απ’ το παιδί να φτιάξει το όνομα του με πλαστελίνη/ πηλό/ μαγνητικά γράμματα.

• ·        Σχηματίζουμε μαζί με το παιδί τα γράμματα βάζοντας μακαρόνια/ πέτρες/οδοντογλυφίδες στη σειρά.

• ·        Γράφουμε συλλαβές σε ένα χαρτί και του ζητάμε να αντιγράψει τα γράμματα με δαχτυλομπογιές. Αν το παιδί δυσκολεύεται, του ζητάμε να περάσει με χρώμα τα δικά μας γράμματα.

• ·        Φτιάχνουμε για το παιδί ένα παζλ γραμμάτων και του ζητάμε να το συναρμολογήσει. Μπορούμε να του ζητήσουμε να φτιάξει το όνομα του.

• ·        Τοποθετούμε ζάχαρη/αλεύρι/άμμο σε ένα ταψί και ζητάμε απ’ το παιδί να γράψει με τα δάχτυλα του.

Σε περίπτωση που παρατηρήσετε δυσκολίες θα ήταν χρήσιμο να επισκεφτείτε έναν ειδικό που θα εκτιμήσει εάν υπάρχει κάποια δυσκολία που χρήζει άμεσης παρέμβασης. Η πρώιμη παρέμβαση δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα!

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜA)

Η ανάπτυξη του παιδιού στα 5 χρόνια

Κοινωνική συμπεριφορά:

• Συμμετέχει σε ομαδικό παιχνίδι.
• Επιλέγει τους φίλους του.
• Παρηγορεί άλλους σε ανάγκη.

Ακοή και γλώσσα:

• Μιλάει με ευχέρεια και ευκρίνεια.

Όραση και λεπτοί χειρισμοί:

• Ζωγραφίζει άνθρωπο με πολλά μέρη του σώματος.
• Κάνει σκάλες με 6 κύβους.
• Βελονιάζει χάντρες με ευχέρεια.
• Αντιγράφει τρίγωνο.

Αδρή κινητικότητα:

• Κατεβαίνει σκάλες (ένα πόδι σε κάθε σκαλί).
• Αναπηδάει και πιάνει τη μπάλα.
• Περπατάει «φτέρνα- δάχτυλα» προς τα πίσω.

Αν παρατηρήσετε καθυστέρηση σε κάποιο στάδιο ανάπτυξης του παιδιού, θα πρέπει να ζητήσετε τη γνώμη ειδικού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η πρώιμη παρέμβαση είναι πολύ σημαντική, καθώς μπορεί να βοηθήσει στην ομαλή ανάπτυξη του παιδιού μας.

(S.Lingam, 1987)

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (MA)

Η ανάπτυξη του παιδιού στα 4 χρόνια

Κοινωνική συμπεριφορά:

• Ντύνεται μόνο του χωρίς βοήθεια.
• Βουρτσίζει τα δόντια του.
• Μοιράζεται τα παιχνίδια του.

Ακοή και γλώσσα:

• Αναγνωρίζει 3-4 χρώματα.
• Λέει το πλήρες όνομα του και διεύθυνση.
• Μετράει μέχρι το 10.
• Μιλάει χωρίς σοβαρά γραμματικά λάθη.

Όραση και λεπτοί χειρισμοί:

• Ζωγραφίζει άνθρωπο με 3 μέρη σώματος.
• Κάνει γέφυρα με 3 κύβους.
• Αντιγράφει σταυρό και τετράγωνο.

Αδρή κινητικότητα:

• Στέκεται στο ένα πόδι για 5’’.
• Σκαρφαλώνει σε δέντρο/σκάλα/φράχτη.
• Κάνει κουτσό 2 μέτρα εμπρός.
• Περπατάει «φτέρνα- δάχτυλα» προς τα εμπρός.

Αν παρατηρήσετε καθυστέρηση σε κάποιο στάδιο ανάπτυξης του παιδιού, θα πρέπει να ζητήσετε τη γνώμη ειδικού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η πρώιμη παρέμβαση είναι πολύ σημαντική, καθώς μπορεί να βοηθήσει στην ομαλή ανάπτυξη του παιδιού μας.

(S.Lingam, 1987)

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (MA)

Η ανάπτυξη του παιδιού στα 3 χρόνια

Κοινωνική συμπεριφορά:

• Αποχωρίζεται για λίγο τη μητέρα του.
• Ντύνεται και γδύνεται μόνο του.
• Πηγαίνει στην τουαλέτα μόνο του.
• Πλένει και σκουπίζει τα χέρια του.

Ακοή και γλώσσα:

• Λέει το όνομα του, το φύλο του και την ηλικία του.
• Κάνει προτάσεις με 4 λέξεις.
• Χρησιμοποιεί προθέσεις.

Όραση και λεπτοί χειρισμοί:

• Ταιριάζει 2 όμοια χρώματα.
• Βελονιάζει χάντρες.
• Αντιγράφει κύκλο.

Αδρή κινητικότητα:

• Στέκεται στο ένα πόδι.
• Κάνει ποδήλατο με 3 ρόδες.
• Ανεβαίνει σκαλιά (ένα πόδι σε κάθε σκαλί).
• Τρέχει γρήγορα.

Αν παρατηρήσετε καθυστέρηση σε κάποιο στάδιο ανάπτυξης του παιδιού, θα πρέπει να ζητήσετε τη γνώμη ειδικού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε τη σημασία της πρώιμης παρέμβασης, καθώς μπορεί να βοηθήσει στην ομαλή ανάπτυξη του παιδιού μας.

(S.Lingam, 1987)

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (MA)

Η ανάπτυξη του παιδιού στα 2 χρόνια

Κοινωνική συμπεριφορά:

• Μένει στεγνό την ημέρα.
• Βάζει παπούτσια ή κάποιο ρούχο μόνο του.
• Τρώει με κουτάλι και πιρούνι.

Ακοή και γλώσσα:

• Λέει το όνομά του.
• Λέει λέξεις σε πληθυντικό.
• Ενώνει 2 λέξεις για να κάνει μικρές φράσεις.

Όραση και λεπτοί χειρισμοί:

• Χτίζει πύργο με 8 κύβους.
• Μιμείται κάθετη και οριζόντια γραμμή με μολύβι.

Αδρή κινητικότητα:

• Κλωτσάει μπάλα.
• Χοροπηδάει στην ίδια θέση με τα 2 πόδια.
• Ανεβαίνει και κατεβαίνει σκαλιά κρατώντας τα κάγκελα.
• Τρέχει.

Αν παρατηρήσετε καθυστέρηση σε κάποιο στάδιο ανάπτυξης του παιδιού , θα πρέπει να ζητήσετε τη γνώμη ειδικού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η πρώιμη παρέμβαση είναι πολύ σημαντική και μπορεί να βοηθήσει στην ομαλή ανάπτυξη του παιδιού μας.

(S.Lingam, 1987)

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός(MA)

Η ανάπτυξη του παιδιού στους 18 μήνες

Κοινωνική συμπεριφορά:

• Δυσφορεί όταν είναι «λερωμένο».
• Βγάζει τα παπούτσια και τις κάλτσες του.
• Εξερευνά το περιβάλλον .
• Καταφέρνει να τρώει καλά με το κουτάλι.

Ακοή και γλώσσα:

• Υπακούει σε απλές εντολές.
• Δείχνει 3 μέρη του σώματος του όταν ερωτηθεί.
• Λέει 3 ή περισσότερες λέξεις (εκτός από μαμά, μπαμπά).
• Φλυαρεί χρησιμοποιώντας δικές του λέξεις.

Όραση και λεπτοί χειρισμοί:

• Χτίζει πύργο με 3 ή 4 κύβους.
• Γυρίζει σελίδες βιβλίου.
• Δεν πετάει συστηματικά αντικείμενα στο πάτωμα.
• Ώριμη σύλληψη με δείκτη και αντίχειρα.
• Πιάνει μολύβι και μουτζουρώνει.

Αδρή κινητικότητα:

• Ανεβαίνει σε καρέκλα.
• Ανεβαίνει σκαλιά κρατώντας τα κάγκελα.
• Κουβαλάει παιχνίδια ενώ περπατάει.
• Περπατάει προς τα πίσω.

(S.Lingam, 1987)

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (MA)

Η ανάπτυξη του παιδιού στον 1 χρόνο

Κοινωνική συμπεριφορά:

• Παίζει «κου-πε-πε».
• Κάνει αντίο.
• Δείχνει τι θέλει.
• Πίνει με το ποτήρι.

Ακοή και γλώσσα:

• Ανταποκρίνεται όταν ακούει το όνομά του.
• Κατανοεί αρκετές λέξεις.
• Λέει «μαμά», «μπαμπά» με νόημα.

Όραση και λεπτοί χειρισμοί:

• Κρατάει 2 αντικείμενα στα χέρια του και τα χτυπάει.
• Πιάνει αντικείμενα με το δείχτη και τον αντίχειρα.
• Αρχίζει να πετάει αντικείμενα στο πάτωμα.
• Δείχνει με το δείκτη.

Αδρή κινητικότητα:

• Στηρίζεται μόνο του και σηκώνεται όρθιο.
• Περπατάει στηριζόμενο στα έπιπλα.
• Περπατάει όταν το κρατούν από το χέρι.

Αν παρατηρήσετε καθυστέρηση σε κάποιο στάδιο ανάπτυξης του παιδιού , θα πρέπει να ζητήσετε τη γνώμη ειδικού. Η συζήτηση με τον παιδίατρο θα σας βοηθήσει σημαντικά να εντοπίσετε τα αίτια της στασιμότητας και θα σας δείξει πως να βοηθήσετε το μωράκι σας για μια ομαλή ανάπτυξη.

(S.Lingam, 1987)

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (MA)

Η ανάπτυξη του παιδιού στους 8 μήνες

Κοινωνική συμπεριφορά:

• Παίζει «κου-κου-τα».
• Παίζει με τα χέρια και τα πόδια του.
• Βάζει αντικείμενα στο στόμα του.

Ακοή και γλώσσα:

• Γελάει δυνατά.
• Παράγει ήχους.
• Γυρίζει όταν ακούει το όνομά του.
• Επαναλαμβάνει συλλαβές.

Όραση και λεπτοί χειρισμοί:

• Παρακολουθεί αντικείμενα να πέφτουν.
• Προσηλώνει το βλέμμα του σε μικρά αντικείμενα.
• Μεταφέρει αντικείμενα από το ένα χέρι στο άλλο.
• Απλώνει το χέρι του και πιάνει αντικείμενα με την παλάμη.

Αδρή κινητικότητα:

• Ανασηκώνεται στην καθιστή θέση.
• Κάθεται μόνο του.
• Κρατά μέρος του βάρους του στα πόδια.
• Μπουσουλάει.
• Γυρίζει από την ύπτια στην πρηνή θέση.
• Έχει κάθετη σωστική αντίδραση και πρόσθια προστατευτική αντίδραση.

Αν παρατηρήσετε καθυστέρηση σε κάποιο στάδιο ανάπτυξης του παιδιού, θα πρέπει να ζητήσετε τη γνώμη ειδικού. Ο ειδικός θα σας βοηθήσει να εντοπίσετε την αιτία της στασιμότητας και θα σας δείξει πως να βοηθήσετε το μωράκι σας.

(S.Lingam, 1987)

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (MA)

Κρίσιμες περίοδοι ανάπτυξης

Υπάρχουν κρίσιμες περίοδοι της ζωής ενός οργανισμού στη διάρκεια των οποίων ορισμένα συγκεκριμένα περιβαλλοντικά ή βιολογικά γεγονότα πρέπει να συμβούν για να μπορέσει η ανάπτυξη να προχωρήσει φυσιολογικά. Οι ισχυρότερες ενδείξεις ότι υπάρχουν κρίσιμες περίοδοι στην ψυχολογική ανάπτυξη του ανθρώπου, προέρχονται από μελέτες της ανάπτυξης της γλώσσας (Emmorey, 1995).

Παιδιά που, για οποιοδήποτε λόγο δεν είχαν εκτεθεί αρκετά στη γλώσσα πριν από την ηλικία των 6 ή 7 ετών, ώστε να αποκτήσουν την ικανότητα της ομιλίας, μπορεί να μην την αποκτήσουν ποτέ. Μεγαλώνοντας ο εγκέφαλος  χάνει την ικανότητα προσαρμογής και αναδιοργάνωσης σε μεγάλο βαθμό καθιστώντας έτσι δύσκολη τη γλωσσική μάθηση. Υπάρχουν περιστατικά παιδιών που έζησαν σε απομονωμένο περιβάλλον κατά την κρίσιμη αυτή ηλικία και ο λόγος τους δεν αναπτύχθηκε, ένα παράδειγμα είναι το Άγριο Αγόρι του Averyon.

Κλείνοντας, αξίζει να επισημανθεί ότι η αξία της πρώιμης παρέμβασης είναι μεγάλη, καθώς στις μικρότερες ηλικίες τα παιδιά δέχονται ευκολότερα τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος τους, καθώς ο εγκέφαλος τους είναι πιο εύπλαστος.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Cole, M. & Cole, S.R. (2002) Η ανάπτυξη των παιδιών. Αθήνα: τυπωθήτω Γιώργος Δαρδάνος

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός