Πως να βοηθήσω το μωρό μου να μπουσουλήσει

 

Το μπουσούλημα είναι το ''βήμα'' πριν το περπάτημα και πραγματικά προσφέρει πολλά στο μωρό μας! Για να δούμε μερικά απ΄ τα οφέλη που έχει το μπουσούλημα στην ανάπτυξη του μωρού:

• Προπονεί το σώμα! Δυναμώνει ο αυχένας, τα ισχία, ο κορμός και τα χέρια.
• Καλλιεργεί την ανεξαρτησία! Ο μικρός μας εξερευνητής γνωρίζει αισθητηριακά το περιβάλλον του.
• Ενισχύεται ο συντονισμός ματιού-χεριού.
• Βοηθά στην ανάπτυξη των δύο ημισφαιρίων του εγκεφάλου, άρα και στον αμφίπλευρο και αντίπλευρο συντονισμό του σώματος.

Οι παιδίατροι προτείνουν να βάζουμε απ' τον πρώτο μήνα τα βρέφη σε πρηνή θέση (μπρούμυτα) για 5λεπτα μέσα στη μέρα, συχνά όμως αυτή δεν είναι η αγαπημένη τους θέση.  Τα περισσότερα μωρά δυσανασχετούν όταν τα βάζουμε μπρούμυτα. Πάμε να δούμε μερικούς τρόπους για να κάνουμε αυτήν τη σύντομη γυμναστική πιο ευχάριστη:

1. Σκύβουμε μπροστά στο πρόσωπο του και τραγουδάμε ή του μιλάμε γλυκά. Κρατάμε βλεμματική επαφή.
2. Τοποθετούμε μπροστά του ένα καθρεφτάκι.
3. Κουνάμε μπροστά του μαλακά παιχνίδια με χρώματα και ήχο.
4. Βάζουμε ένα λεπτό μαξιλαράκι στο στήθος του, ώστε να ανασηκώνεται ο κορμός και το κεφάλι.
5. Ξαπλώνουμε και βάζουμε το βρέφος πάνω μας skin to skin, του τραγουδάμε και του μιλάμε.

Με την πρηνή θέση το βρέφος δυναμώνει και σταδιακά σηκώνεται και μαθαίνει να σπρώχνει το σώμα του με τα χέρια. Παρατηρούμε ότι το επόμενο στάδιο είναι να κουνάει το σώμα του για να δώσει ώθηση και να πλησιάσει κάποιο ερέθισμα. Πάμε να δούμε λοιπόν πως θα βοηθήσουμε το μωρό μας να μπουσουλήσει:

• Αρχικά, του δείχνουμε τον τρόπο! Παίζουμε μαζί του στο χαλί και του δείχνουμε πως μπορεί να μπουσουλήσει. 
• Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα κυλινδρικό μαξιλάρι (πχ Foam Roller) και κρατάμε το σώμα του, ώστε να βάζει δύναμη στα χέρια.
• Ένα μαλακό playmat με υφές, καθρεφτάκια, ζωάκια και ήχους, θα κεντρίσει το ενδιαφέρον του.
• Παίζουμε με μπάλες σε διαφορετικά χρώματα και υφές.
• Κουνάμε μπροστά του αυτοκινητάκια και τρένα, το προτρέπουμε να τα ακολουθήσει.
• Χρήσιμα θα φανούν παιχνίδια με μουσική, φωτάκια και κίνηση.
• Φτιάχνουμε ένα πάνινο τούνελ, στεκόμαστε απ' τη μια πλευρά κι απ' την άλλη κάθεται το μωρό. Μπαίνουμε μέσα στο τούνελ, φτάνουμε στο μωρό μπουσουλώντας, του κάνουμε μια αστεία γκριμάτσα κι επιστρέφουμε πίσω. Του δίνουμε χρόνο να μας μιμηθεί.
• Παίζουμε με θεατρικότητα κι ενθουσιασμό, κάνουμε τη διαδικασία διασκεδαστική!!!

Είναι σημαντικό να μην ξεχνάμε να απολαμβάνουμε τη διαδικασία με το μωράκι μας!!! Δημιουργούμε ένα ασφαλές περιβάλλον καθώς πολύ σύντομα ο μικρός μας εξερευνητής θα φτάνει σε κάθε γωνιά του σπιτιού! Επιπλέον, ας έχουμε πάντα στο μυαλό μας πως το κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό, εμείς προσφέρουμε ερεθίσματα και σεβόμαστε τον διαφορετικό ρυθμό του κάθε παιδιού!

Τέλος, πρέπει να επισημανθεί, πως αν υπάρχει κάτι που μας προβληματίζει  σχετικά με την ανάπτυξη του παιδιού μας, το συζητάμε αμέσως με τον παιδίατρο και ζητάμε τη βοήθεια ειδικού, ώστε να μας δοθεί εξατομικευμένη αξιολόγηση και βοήθεια! Επιπλέον, ζητάμε τη γνώμη του παιδιάτρου για δεξιότητες που είχε κατακτήσει το παιδί αλλά φαίνεται να υπάρχει παλινδρόμηση!

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜΑ)

Παιχνίδια που θα βοηθήσουν το παιδί μας να αναπτύξει τον λόγο του

 

Τα παιδιά κατακτούν ευκολότερα δεξιότητες όταν μαθαίνουν με διασκεδαστικούς τρόπους! Για να βοηθήσουμε το παιδί μας να εκφραστεί θα πρέπει να είμαστε οι ίδιοι εκφραστικοί. Ενθουσιασμός, αστείες γκριμάτσες, ήχοι με έμφαση, θεατρικότητα, έντονες εκφράσεις στο πρόσωπο, παιχνίδι και αυθορμητισμός είναι μερικά μόνο από τα κλειδιά που θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη και τη βελτίωση των γλωσσικών δεξιοτήτων! Παρακάτω θα δούμε μια λίστα με παιχνίδια που βοηθούν στο χτίσιμο του λόγου μωρά και νήπια, χρησιμοποιούμε το κάθε παιχνίδι ανάλογα με την ηλικία και τις γνωστικές ικανότητες του παιδιού.

• Παζλ με ήχους(σφηνώματα)! Στην αρχή, επιλέγουμε παζλ με ήχους ζώων κι έπειτα με ήχους απ' το περιβάλλον μας π.χ. από μέσα μεταφοράς. Τις πρώτες φορές διαλέγουμε λίγα ζωάκια και περιμένουμε το παιδί να μιμηθεί. Όταν επιτευχθούν οι πρώτοι στόχοι, προσθέτουμε και την ονομασία του ζώου μετά τον ήχο.
• Συνδέουμε τα παιχνίδια με ήχους π.χ. αυτοκινητάκι ''μπρουμ μπρουμ'', τηλέφωνο ''Ναι, ποιος είναι;'' κτλ. 
• Κρύβουμε μέσα σε κουτάκια διαφορετικών χρωμάτων δακτυλόκουκλες ζωάκια και χτυπάμε ''τοκ τοκ'' το κουτί ώστε να εμφανιστεί το ζωάκι μαζί με τον ήχο του. Δίνουμε χρόνο στο παιδί να μιμηθεί. Αφού επιτευχθεί ο στόχος προσθέτουμε και το χρώμα του κουτιού.
• Αρκετά παρόμοιο με το προηγούμενο είναι το παιχνίδι με μια φάρμα ''τοκ τοκ'', ανοίγει, τα ζωάκια εμφανίζονται και μιμούμαστε ήχους. Το ίδιο θα μπορούσε να γίνει και με τα παραμύθια! Χτυπάμε το εξώφυλλο ''τοκ τοκ'' και ανοίγουμε το βιβλίο.
• Ψαρέματα! Απλώνουμε τα μαγνητικά ψαράκια πάνω στο τραπέζι, λέμε ποιο χρώμα θέλουμε να πιάσουμε και ψαρεύουμε. Το παιδί μαθαίνει να περιμένει τη σειρά του. Έρχεται λοιπόν η σειρά του, λέει το χρώμα και ψαρεύει. 
• Ρήματα! Σε ένα λούτρινο κουκλάκι δείχνουμε τα ρήματα πχ ο αρκούδος τρώει ή ο αρκούδος κοιμάται.
• Παίρνουμε ξύλινα/πλαστικά φρούτα και τρόφιμα (γνώριμα στο παιδί), τα ονομάζουμε και του ζητάμε ονομαστικά να μας βρει ένα δίνοντας του δύο επιλογές.

Πρέπει να επισημανθεί, πως αν υπάρχει κάτι που μας προβληματίζει  σχετικά με την ανάπτυξη του παιδιού μας, το συζητάμε αμέσως με τον παιδίατρο και ζητάμε τη βοήθεια ειδικού, ώστε να μας δοθεί εξατομικευμένη αξιολόγηση και βοήθεια! Επιπλέον, ζητάμε τη γνώμη του παιδιάτρου για δεξιότητες που είχε κατακτήσει το παιδί αλλά φαίνεται να υπάρχει παλινδρόμηση!

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜΑ)

Στρατηγικές που θα βοηθήσουν το μωρό μας και το νήπιο μας να μιλήσει

 Όλοι θέλουμε να βοηθήσουμε τα μικρά μας να επικοινωνήσουν μαζί μας και να εκφραστούν! Για το συγκεκριμένο θέμα, σκέφτηκα  αν θα έπρεπε να φτιάξουμε δύο ξεχωριστές λίστες , μία για τις ηλικίες μέχρι 12 μηνών και μια άλλη για τα νήπια, όμως στην πραγματικότητα είναι μεγάλο το εύρος δυνατοτήτων σε αυτές τις ηλικίες, επομένως δεν υπάρχει κανόνας! Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον πλούσιο σε γλωσσικά ερεθίσματα, ώστε να ενισχύσουμε το εκφραστικό και αντιληπτικό λεξιλόγιο των παιδιών. Υπάρχουν αρκετές, απλές και πρακτικές στρατηγικές για να βοηθήσουμε τα παιδιά να αρχίσουν την ομιλία τους αλλά και να εμπλουτίσουμε το λεξιλόγιό τους και θα τις δούμε στη συνέχεια.  Εμείς δίνουμε τα κατάλληλα εφόδια στα παιδιά κι εκείνα τα χρησιμοποιούν με τον δικό τους ρυθμό.  

Πάμε λοιπόν να δούμε μερικές στρατηγικές ενίσχυσης των γλωσσικών ικανοτήτων των μωρών και των νηπίων μας:

1. Τραγούδι! Ξεκινάμε αρκετά αυθόρμητα να λέμε τραγουδάκια στο νεογέννητο μας έχοντας βλεμματική επαφή και όσο πιο κοντά στο προσωπάκι του μπορούμε, και ναι αυτός είναι από τους  πρώτους τρόπους για να έρθει σε επαφή με τη γλώσσα μας (βέβαια αυτή η πρώτη επαφή έχει ήδη πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της ενδομήτριας ζωής του).
2. Διήγηση! Περιγράφουμε την ρουτίνα, λέμε στο μωρό τι κάνουμε π.χ. Τώρα σκουπίζουμε τα χέρια. Επίσης, περιγράφουμε τι κάνει το παιδί κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού αλλά και των καθημερινών συνηθειών.
3. Ξεκινάμε από τους πρώτους μήνες να επαναλαμβάνουμε συλλαβές τις οποίες μιμείται το μωρό, μετά τον χρόνο εμπλουτίζουμε με λέξεις και χτίζουμε σταδιακά τις προτάσεις.
4. Χρησιμοποιούμε κινήσεις που περιγράφουν τη λέξη.
5. Χρησιμοποιούμε κάρτες με εικόνες, μέχρι 5 για αρχή, κυρίως αντικείμενα που υπάρχουν στο σπίτι και βλέπει συχνά το παιδί. Τις ονομάζουμε και ζητάμε απ' το παιδί να βρει ένα αντικείμενο ανάμεσα σε δύο κάρτες.
6. Κάρτες ομιλίας! Κρατάμε την κάρτα με την εικόνα κοντά στο στόμα μας και κάνουμε τον ήχο. Περιμένουμε να μιμηθεί, δίνουμε χρόνο.
7. Δείχνουμε μάτια, μύτη, στόμα. Επαναλαμβάνουμε σε εμάς, στο παιδί, στα αδέρφια του, στα λούτρινα..Μετά από αρκετές επαναλήψεις ρωτάμε π.χ. Πού είναι τα μάτια της μαμάς; Αφού κατακτήσουμε τους πρώτους στόχους, συνεχίζουμε, με το υπόλοιπο σώμα και με τα ρούχα. Ένα βήμα κάθε φορά!
8. Παύση! Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, του τραγουδιού και του διαβάσματος, σε γνώριμες προτάσεις, σταματάμε και αφήνουμε το παιδί να συμπληρώσει τη λέξη που ακολουθεί.
9. Διάβασμα βιβλίων! Το διάβασμα προσφέρει πολλά οφέλη, όπως είναι η γνώση, η ανάπτυξη του λεξιλογίου, βελτίωση της μνήμης και της συγκέντρωσης, ηρεμία και μείωση άγχους, ψυχαγωγία κ.λ.π.
10. Ακούω! Ακούμε το παιδί και στη συνέχεια επαναλαμβάνουμε ότι είπε. Του ενισχύουμε την αυτοπεποίθηση και του μαθαίνουμε τον διάλογο. 
11. Απαγορεύεται η διόρθωση! Επαναλαμβάνουμε αυτό που είπε με σωστό τρόπο.
12. Προσθέτουμε κάθε φορά μια νέα περιγραφή π.χ. λέει το παιδί ''κόκκινο αυτοκίνητο'' και συμπληρώνουμε ''κόκκινο αυτοκίνητο με μπλε ρόδες''. Επίσης, συμπληρώνουμε το αντικείμενο π.χ. αν δείξει και πει αυτό, εμείς λέμε αυτό το τραπέζι.
13. Ποιοτικός χρόνος! Είναι πολύ σημαντικός ο χρόνος που περνάμε με το παιδί για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους.
14. Προσδοκία! Περιμένουμε να μιλήσει, περιμένουμε να απαντήσει. Πιστεύουμε στην επικοινωνία

Πρέπει να επισημανθεί, πως αν υπάρχει κάτι που μας προβληματίζει  σχετικά με την ανάπτυξη του παιδιού μας, το συζητάμε αμέσως με τον παιδίατρο και ζητάμε τη βοήθεια ειδικού, ώστε να μας δοθεί εξατομικευμένη αξιολόγηση και βοήθεια! Επιπλέον, ζητάμε τη γνώμη του παιδιάτρου για δεξιότητες που είχε κατακτήσει το παιδί αλλά φαίνεται να υπάρχει παλινδρόμηση!

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜΑ)

Σας καλωσορίζω στις νέες μου στήλες!!!

Γεια σας, μετά από ένα μεγάλο διάστημα με πολλές αλλαγές στην επαγγελματική και προσωπική μου ζωή, αποφάσισα να εμπλουτίσω το blog με δύο νέες στήλες! Η σελίδα έχει πάντα ως βάση την Ειδική Αγωγή και είναι ένα τεράστιο παράθυρο επικοινωνίας με γονείς, εκπαιδευτικούς και θεραπευτές, που θέλουν να μοιραστούν ιδέες, προβληματισμούς και απορίες! Η αρχική σκέψη ήταν η δημιουργία ενός blog με σύντομες, πρακτικές συμβουλές Ειδικής Αγωγής, ώστε να βελτιωθεί η καθημερινότητα των παιδιών. Στην πορεία, προστέθηκαν νέες στήλες, καθώς έγινε φανερό ότι υπήρχε ανάγκη για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ανάπτυξη και τη διαπαιδαγώγηση. 

Το 2021 μπήκε στην ζωή μου ο Μικρός μου λουκουΜάς και ξεκίνησε ένα ταξίδι πολύ διαφορετικό.. το ταξίδι της μητρότητας! Η νέα μου καθημερινότητα περιέχει θηλασμό, παιχνίδι, τραγούδι, διάβασμα, προετοιμασία νόστιμων,baby-friendly γευμάτων και αναζήτηση κατάλληλων ερεθισμάτων για τον Μ. Ολοκληρώνοντας τον πρώτο χρόνο ως μαμά, δημιουργήθηκε η ανάγκη να μοιραστώ μαζί σας επιτυχημένες πρακτικές, βιβλιοπροτάσεις και τα αγαπημένα μας παιχνίδια ανά ηλικία!

Σας ευχαριστώ που είστε δίπλα μου και αγκαλιάζετε κάθε βήμα μου με τόση αγάπη κι αφοσίωση!!!

 

Δημιουργία παραμυθιού ψηφιακά με Storybird

Το storybird είναι μια εύχρηστη πλατφόρμα online δημιουργίας εικονογραφημένων παραμυθιών. Το πρόγραμμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς. 

Επιπλέον, επιτρέπει την online δημοσίευση των παραμυθιών,ενώ υπάρχει παράλληλα και η δυνατότητα αγοράς. 

Μπορείτε να εξερευνήσετε την πλατφόρμα του ψηφιακού παραμυθιού στον σύνδεσμο που ακολουθεί:

https://storybird.com/start-with-art/picture-book

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜΑ)

Νέο Εργαστήριο Δημιουργικής Απασχόλησης για Παιδιά με Τίτλο "Η ΚΑΡΑΚΑΞΑ ΠΟΥ ΗΘΕΛΕ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΠΑΓΩΝΙ" από το ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Η καρακάξα η πονηρή
Μέσα στο δάσος περπατεί
Αλλά ζηλεύει τρομερά
Τα χρωματιστά φτερά
Σαν ξεπροβάλει το παγώνι
Που περπατά και καμαρώνει
Η καρακάξα το χαζεύει
Και τα φτερά του θε να κλέβει
Θέλει να’ χει ουρά κι αυτή
Πλουμιστή, φανταχτερή!

Τι έγινε μετά; Ελάτε στο Μουσείο να μάθετε τη συνέχεια, τις Κυριακές 2 και 9 Φεβρουαρίου 2020.

Πρόκειται για δύο νέα Εργαστήρια Δημιουργικής Απασχόλησης για μικρά παιδιά ηλικίας 4-6 και 2-4 ετών, βασισμένα στον γνωστό Μύθο του Αισώπου: «Η Καρακάξα που ήθελε να γίνει Παγώνι», που θα πραγματοποιηθούν σε διπλανές αίθουσες στο Κέντρο ΓΑΙΑ.

Ώρες έναρξης: 11:00 π.μ. και 12:30 μ.μ.
Διάρκεια: 1 ώρα

Ζωή Δαμοπούλου
Ειδική Παιδαγωγός (MA)

Αδελφική ζήλια

Οι αδελφικές σχέσεις είναι αναμφισβήτητα οι πιο σημαντικές στην ζωή κάθε ανθρώπου! Ο χαρακτήρας μας έχει διαμορφωθεί μέσα από τις αλληλεπιδράσεις με τα αδέρφια μας, καθώς μας βοηθούν να δημιουργήσουμε τη βάση των διαπροσωπικών μας δεξιοτήτων. Ωστόσο, το ξεκίνημα αυτής της σχέσης γίνεται συνήθως με εντάσεις και έντονη ζήλια. 

Η ζήλια δημιουργείται κατά τον ερχομό του νέου μέλους στην οικογένεια και πηγάζει από την ανάγκη του πρωτότοκου παιδιού για αποκλειστικότητα,  ώστε να νιώθει ασφάλεια. Η ένταση της ζήλιας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως είναι η σειρά γέννησης, η ηλικία και το φύλο. Συνήθως, είναι πιο έντονη ανάμεσα σε παιδιά με μικρή διαφορά ηλικίας (2-3 έτη), ενώ από τα 6 έτη παρατηρείται ότι υποχωρεί. 

Είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί εκφράζει διαφορετικά αυτό το συναίσθημα. Η ματαίωση, η απομόνωση, η προσκόλληση στη μητέρα, η άρνηση να επιστρέψει στο σχολείο, η επιθετικότητα, παλινδρομικές συμπεριφορές καθώς και η άρνηση για οποιαδήποτε  βιολογική ανάγκη, είναι μόνο κάποιες από τις μορφές έκφρασης της ζήλιας. Οι γονείς οφείλουν να παρατηρούν αλλαγές στη συμπεριφορά των παιδιών, να διαβεβαιώνουν το παιδί ότι είναι ασφαλές και να το αντιμετωπίζουν ως ξεχωριστή προσωπικότητα. Η προετοιμασία του παιδιού για τον ερχομό του νέου μέλους αποτελεί την πιο σημαντική κίνηση για τη δημιουργία θετικού κλίματος.

Προετοιμασία του παιδιού κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης :

• Λέμε την αλήθεια για την εγκυμοσύνη, χωρίς να προσπαθήσουμε να ωραιοποιήσουμε την πραγματικότητα.
• Συζητάμε μαζί του για τις ανάγκες του βρέφους .
• Του δείχνουμε υπέρηχο από το αδερφάκι του.
• Του μιλάμε για την περίοδο που βρισκόταν εκείνο στην κοιλιά.
• Διαβάζουμε παραμύθια σχετικά με τον ερχομό του μωρού, ενώ με μεγαλύτερα παιδιά μπορούμε να διαβάσουμε βιβλία που περιγράφουν την ανάπτυξη του εμβρύου. 
• Ενημερώνουμε το παιδί σχετικά με την χρονική περίοδο που θα λείψει η μητέρα για τον τοκετό, καθώς και για το άτομο που θα μείνει μαζί του. Φροντίζουμε να είναι με ένα οικείο πρόσωπο, ώστε να μη χρειαστεί να αλλάξει η ρουτίνα του. 
• Εφόσον το παιδί το επιθυμεί μπορεί να εμπλακεί στη διαμόρφωση του δωματίου του βρέφους και στην πορεία και στην φροντίδα του.

Όταν ένα παιδί εκφράσει έντονα συναισθήματα δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι αναζητά την γονεϊκή αγάπη και προσδοκά συμπόνια, κατανόηση, προσοχή και χώρο να εκφραστεί. Αν δεν του επιτρέψουμε να εκφραστεί, τα συναισθήματα του μπορεί να μετατραπούν σε σωματικά συμπτώματα. Ο γονεϊκός ρόλος σε αυτό το σημείο είναι να του δείξουμε πώς να εκφράζεται χωρίς να βλάψει τον άλλον.

Πώς αντιμετωπίζουμε την ζήλια!

• Αρχικά, θα πρέπει να ξεπεράσουμε την εικόνα της τέλειας και μονιασμένης οικογένειας. 
• Αφιερώνουμε ξεχωριστό χρόνο σε όλα τα παιδιά της οικογένειας. 
• Αποφεύγουμε τις συγκρίσεις μεταξύ των παιδιών.
• Προτείνουμε ακίνδυνους τρόπους εκτόνωσης.
• Δείχνουμε κατανόηση στα συναισθήματα που νιώθει το παιδί και του ζητάμε να τα κατονομάσει.
• Δεν αναθέτουμε ξαφνικά ευθύνες και τον ρόλο του μεγάλου στο πρωτότοκο παιδί. 
• Το κάθε παιδί θα πρέπει να έχει τον χώρο του και τα προσωπικά του αντικείμενα προστατευμένα.
• Δεν απαιτούμε από το μεγαλύτερο παιδί να μοιραστεί τα πράγματα του. Του δίνουμε την επιλογή να τα χαρίσει αν εκείνο είναι έτοιμο να τα αποχωριστεί.
• Δεν κάνουμε τους δικαστές,θα πρέπει να ενισχύσουμε την ικανότητα τους να βρίσκουν μόνα τους λύση. Η διαμάχη των παιδιών συντηρείται με την ανάμειξη των γονέων. Επεμβαίνουμε μόνο στην περίπτωση που κινδυνεύει κάποιο μέλος. 
• Μαθαίνουμε στα παιδιά ότι για να λυθεί μια διένεξη πρέπει να παρουσιάζουν την οπτική που έχουν και στη συνέχεια να προτείνουν λύσεις.
• Η οικογένεια θα πρέπει να έχει σαφή όρια και κανόνες στην καθημερινότητα και στη ρύθμιση της επικοινωνίας. 
• Δεχόμαστε τη διαφορετικότητα των παιδιών.

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜΑ)

Όρια και Πειθαρχία

Παρατηρούμε ότι οι περισσότεροι γονείς παρόλο που γνωρίζουν τη σημασία των ορίων, δυσκολεύονται αρκετά στην τήρηση τους με αποτέλεσμα να δημιουργείται σύγχυση και ανασφάλεια στα παιδιά. Ο περιορισμένος ελεύθερος/ποιοτικός χρόνος που περνούν οι γονείς με τα παιδιά τους δημιουργεί ενοχές και φοβούνται ότι βάζοντας κανόνες πειθαρχίας θα χαλάσει η σχέση τους. Κάποιοι γονείς ανησυχούν ότι τα όρια μπορεί να καταπιέσουν και να περιορίσουν την προσωπικότητα του παιδιού. Επιπλέον, πολλοί ενήλικοι ακούγοντας τη λέξη όρια θυμούνται αυστηρούς κανόνες που δέχτηκαν οι ίδιοι ως παιδιά. Σε αυτό το σημείο αξίζει να επισημανθεί ότι τα όρια και οι κανόνες που θα τεθούν με ηρεμία και σταθερότητα δημιουργούν στα παιδιά ασφάλεια και εμπιστοσύνη. 

Από τον πρώτο χρόνο που το μωρό εξερευνά το περιβάλλον γύρω του θέτουμε τους πρώτους κανόνες ασφαλείας(πχ απαγορεύεται να αγγίζει τα μάτια της κουζίνας). Επισημαίνουμε στο παιδί ποιες συμπεριφορές είναι επικίνδυνες με ψυχραιμία, σαφήνεια και υπομονή καθώς πρόκειται για τη σωματική του ακεραιότητα.Δείχνουμε τη δυσαρέσκεια μας χωρίς εκνευρισμό και φωνές, ακόμα κι όταν πρόκειται για επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά. Ο δεύτερος χρόνος του παιδιού έχει πιο έντονες εκρήξεις και αντιδράσεις με κλάματα και πείσματα γεγονός που δυσκολεύει την τήρηση των κανόνων. Σε αυτό το στάδιο οι γονείς πρέπει να εξηγούν τι επιτρέπεται και τι όχι στα παιδιά. Δεν ξεχνάμε να επιβραβεύουμε τις καλές συμπεριφορές ώστε να γίνεται αντιληπτή η διαφορά ανάμεσα σε σωστό και λάθος. Μετά τον τρίτο χρόνο του,το παιδί αρχίζει να ανακαλύπτει τα δικά του και τα δικά σας όρια. Δεν είναι πάντα ξεκάθαρο το σωστό και το λάθος, ενώ εύκολα θα επιλέξει να πει όχι . Η τιμωρία είναι σημαντική όμως δεν ξεχνάμε ότι απευθύνεται στην πράξη του και δεν στρέφεται στο παιδί. Σε αυτό το στάδιο πάντα εξηγούμε τις συνέπειες των πράξεων και το αντιμετωπίζουμε με αγάπη και σταθερότητα.Όταν το παιδί μαθαίνει να έχει όρια, μαθαίνει και να σέβεται τα όρια των άλλων. Τα όρια ακολουθούν το παιδί και στην ενήλικη ζωή του.

TIPS

• Tα όρια πρέπει να μπουν από νωρίς ώστε να γνωρίζει το παιδί τους κανόνες της οικογένειας.
• Οι γονείς θα πρέπει να λειτουργούν ως παράδειγμα-πρότυπο για τα παιδιά.
• Τα παιδιά κάτω των τριών ετών τα απομακρύνουμε σε άλλον χώρο ώστε να έχουμε απόσπαση προσοχής από το ερέθισμα. 
• Μεγάλη σημασία στις μεγαλύτερες ηλικίες έχει η κατανόηση και η σύνδεση αιτίου-αποτελέσματος.
• Οι γονείς θα πρέπει να δείχνουν βαθύτερη κατανόηση στις συμπεριφορές των παιδιών. 
• Τα όρια θα πρέπει να είναι ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και να μην υπάρχουν αυξημένες προσδοκίες. 
• Η απεριόριστη αγάπη και αποδοχή μπορούν να βοηθήσουν στο χτίσιμο της αυτο-εικόνας του παιδιού ώστε να μην καταπατηθούν τα δικά του όρια.

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜΑ)

Μαθαίνοντας την ορθογραφία στο σπίτι

Η εκμάθηση της ορθογραφίας στο σπίτι συχνά προκαλεί στο παιδί άγχος και πίεση. Πώς θα μπορούσε να γίνει πιο εύκολη αυτή η διαδικασία; Παρακάτω παρουσιάζεται μια σειρά βημάτων που βοηθά στη μελέτη της ορθογραφίας και μπορεί να βοηθήσει και τους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες.

• Το παιδί διαβάζει δυνατά την πρόταση που έχει για αντιγραφή και ορθογραφία, στη συνέχεια γράφει την αντιγραφή και διορθώνει μόνο του τα λάθη.

• Όταν υπαγορεύει ο γονέας την ορθογραφία, θα πρέπει να υπάρχει ησυχία στον χώρο μελέτης, ώστε να μπορεί το παιδί να ακούει και να παραμένει συγκεντρωμένο.

• Μόλις τελειώσει η διαδικασία, ελέγχει μόνο του τα λάθη. Τα εντοπίζει και τα υπογραμμίζει.

• Αντιγράφει τις λέξεις που είχε λάθος με μεγάλα γράμματα και βάζει χρώμα στο λάθος

• Ο γονέας και το παιδί μπορούν να ζωγραφίσουν κάτι αστείο πάνω στο γράμμα που  το δυσκολεύει.

• Η λέξη με το λάθος μπορεί να γίνει puzzle και το παιδί να πρέπει να βάλει τα γράμματα στη σωστή σειρά. Φυσικά, μπορεί να γίνει και παιχνίδι, όπως είναι η κρεμάλα κ.α.

• Ένα υλικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να φτιάξει το παιδί τη λέξη χωρίς να την ξαναγράψει, είναι η πλαστελίνη.  Επιπλέον, η δραστηριότητα αυτή ενισχύει τον οπτικο-κινητικό συντονισμό και την αντίληψη των γραμμάτων.

• Η ορθογραφία χρειάζεται συχνές επαναλήψεις! Για να μη χρειαστεί το παιδί να τη γράψει άπειρες φορές και να γίνει μια βαρετή διαδικασία, μπορούμε να βάλουμε σε έναν δίσκο ζάχαρη/αλεύρι/άμμο και να τη σχηματίσει με το χέρι του.

Αφήστε τη φαντασία σας ελεύθερη και φτιάξτε διασκεδαστικές ασκήσεις για το παιδί! Ας κάνουμε τη μελέτη στο σπίτι μια ευχάριστη διαδικασία!

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (MA)

On line εργαλείο για τη βελτίωση της αντίληψης

Γνωρίζατε ότι η συναρμολόγηση παζλ έχει πολλά εκπαιδευτικά οφέλη;
Τα παζλ καλλιεργούν τις γνωστικές ικανότητες, τις ικανότητες συγκέντρωσης, υπομονής, αφοσίωσης στο στόχο και παρατηρητικότητας. Αυξάνουν τις οπτικές δεξιότητες, αλλά και τις δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων. Μέσω των παζλ τα παιδιά επεκτείνουν τη δημιουργικότητά τους. Επιπλέον, αξίζει να επισημανθεί ότι η συναρμολόγηση παζλ είναι ένας πολύ καλός τρόπος να καλλιεργηθεί η συνεργασία και η κοινωνικοποίηση των παιδιών.

Υπάρχει ένας τρόπος να φτιάχνουμε τα δικά μας παζλ! Στο διαδίκτυο βρίσκουμε τη σελίδα www.jigsawplanet.com, όπου μπορούμε να φτιάξουμε τα δικά μας παζλ, προσαρμοσμένα στις ανάγκες του κάθε παιδιού. Το jigsawplanet δίνει τη δυνατότητα να διαλέξουμε εικόνα ή να ανεβάσουμε κάποια από το αρχείο μας και να τη χωρίσουμε σε όσα κομμάτια θέλουμε.

Φυσικά αν θέλουμε να φτιάξουμε μια άσκηση μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αντί για εικόνες:

• Γράμματα με εικόνες
• Κανόνες καταληκτικής ορθογραφίας
• Αριθμούς και ποσότητες 
• Προπαίδεια κ.α.

Χρησιμοποιείστε τη φαντασία σας και δημιουργείστε διασκεδαστικές ασκήσεις! Ας κάνουμε τη μελέτη μια ευχάριστη διαδικασία!

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜA)

Βασικές Εκπαιδευτικές Αρχές στη Σχολική Αίθουσα για Παιδιά με ΔΕΠ-Υ

Οι εκπαιδευτικοί κάθε βαθμίδας οφείλουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ να μάθουν να ακολουθούν τους κανόνες και τον ρυθμό της τάξης. Ο ρόλος του δασκάλου είναι πολύ σημαντικός καθώς μπορεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο όλοι οι μαθητές μπορούν να διδαχθούν.

Οργάνωση μαθησιακού περιβάλλοντος

1. Τοποθετούμε το παιδί μακριά από παράθυρα, πόρτες και από παιδιά με προβλήματα συμπεριφοράς.
2. Δημιουργούμε χώρους υψηλής ασφάλειας (παράθυρα, πρίζες σκάλες κτλ), ώστε να αποφύγουμε τραυματισμούς.
3. Δημιουργούμε ήσυχη γωνιά, όπου το παιδί θα μπορεί να μένει μακριά από ερεθίσματα και να ηρεμεί.
4. Απομακρύνουμε τα πολλά ερεθίσματα απ' το οπτικό πεδίο του μαθητή (αφίσες, βιβλία, ζωγραφιές κτλ)

Βασικές Αρχές

1. Σαφείς και σύντομες οδηγίες.
2. Προσαρμογή των προσδοκιών στις φυσικές ανάγκες του παιδιού.
3. Βοήθεια στην προσωπική οργάνωση χώρου.
4. Αναγνώριση και διοχέτευση κινητικής ενέργειας.
5. Επικοινωνία με κάρτες.
6. Εμπλοκή σε όλες τις δραστηριότητες και συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες.
7. Προετοιμασία για κάθε αλλαγή. Προειδοποιούμε για εναλλαγή έντονης και ήρεμης φάσης δραστηριοτήτων.
8. Χρήση της συμβολικής αμοιβής, ενίσχυσης και τιμωρίας (κάρτες, αυτοκόλλητα κτλ).
9. Τήρηση κανόνων και ορίων.
10. Επίτευξη στόχων βήμα-βήμα.
11. Ανάδειξη θετικών στοιχείων του παιδιού.
12. Ευαισθητοποιούμε τα παιδιά της τάξης για τις δυσκολίες του παιδιού.
13. Είμαστε σε συνεχή επικοινωνία με τους γονείς και λειτουργούμε σαν ομάδα.
14. Ενημερώνουμε τους γονείς για τις τεχνικές που εφαρμόζουμε. 

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (MA)

Σημάδια ότι το παιδί σας είναι έτοιμο να ξεκινήσει την εκπαίδευση τουαλέτας

Πρέπει να βεβαιωθείτε ότι το παιδί είναι έτοιμο πριν ξεκινήσετε την προσπάθεια για την μετάβαση από την πάνα στο γιογιό. Την περίοδο αυτή το περιβάλλον του παιδιού θα πρέπει να είναι ήρεμο, χωρίς μεγάλες αλλαγές (π.χ. μετακόμιση, διαζύγιο κτλ). Αν παρατηρήσετε το παιδί σας θα καταλάβετε πότε είναι συναισθηματικά και σωματικά  έτοιμο.

• Μπορεί να μείνει στεγνό για δύο ώρες.

• Ζητάει να του αλλάξετε τη βρεγμένη πάνα του.

• Ζητάει να χρησιμοποιήσει το γιογιό του.

• Ζητάει να φορέσει παιδικό εσώρουχο.

• Ακολουθεί βασικές, απλές οδηγίες.

• Μπορεί να σας επικοινωνήσει ότι θέλει να πάει τουαλέτα.

• Μπορεί να ανεβάζει και να κατεβάζει την πάνα- βρακάκι του.

• Ξυπνά με στεγνή πάνα το πρωί.

• Δείχνει είτε με λόγια είτε με τη συμπεριφορά του ότι θέλει να πάει τουαλέτα.

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜA)

Πώς ξεκινάμε την εκπαίδευση τουαλέτας στο παιδί;

• Ξεκινάμε προετοιμάζοντας το παιδί για τη μετάβαση με κάποιο βιβλίο ή ιστορία σχετικά με τη διαδικασία. Πρέπει να βεβαιωθούμε ότι το παιδί είναι έτοιμο και συνεργάσιμο πριν ξεκινήσουμε την προσπάθεια.
• Η περίοδος της άνοιξης και του καλοκαιριού είναι καταλληλότερη, καθώς το παιδί τότε φοράει λιγότερα ρούχα και είναι πιο βολικά στο να τα ανεβοκατεβάζει μόνο του.
• Δώστε στο παιδί σας την δυνατότητα επιλογής του γιογιό του, με τον τρόπο αυτό καλλιεργείται θετική στάση απέναντί του.
• Η διαδικασία της μετάβασης από την πάνα στο παιδικό εσώρουχο πρέπει να γίνει με διασκεδαστικό τρόπο και να υπάρχει ενθαρρυντικό κλίμα.
• Είναι σημαντικό το παιδί να κάτσει κάποιες φορές στο γιογιό του με ή χωρίς την πάνα του, ώστε να γίνει οικείο και να γίνει πιο ήπια η μετάβαση. Επίσης, το γιογιό πρέπει να βρίσκεται πάντα κοντά του.
• Υποστηρίξτε το παιδί και ενθαρρύνετε κάθε προσπάθεια. Ακόμα κι αν δεν πετύχει η προσπάθεια υπενθυμίστε του ότι μπορεί να προσπαθήσει ξανά αργότερα.
• Επιβραβεύστε κάθε προσπάθεια είτε χρησιμοποιώντας πίνακα με αυτοκόλλητα είτε με περισσότερη ώρα παιχνιδιού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε να δίνουμε κίνητρα στο παιδί.
• Δείξτε του πώς να χρησιμοποιεί το καζανάκι και υπενθυμίστε του ότι στο τέλος πλένουμε τα χέρια χωρίς βοήθεια.
• Κατά τη διάρκεια ταξιδιών πρέπει να γίνονται συχνά στάσεις και να υπάρχει μαζί ο απαραίτητος εξοπλισμός.
• Η ερώτηση για το εάν θέλει να πάει τουαλέτα είναι καλή υπενθύμιση για το παιδί γι’ αυτό πρέπει να γίνεται σε αρκετά συχνά διαστήματα.

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (MA)

Εναλλακτικοί τρόποι γραφής για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας

Από μικρή ηλικία τα παιδιά θα πρέπει να έρθουν σε επαφή με τη γραφή. Από την ηλικία των 18 μηνών δίνουμε στα παιδιά μεγάλα χαρτιά και χρωματιστά μολύβια ώστε να εξοικειωθούν με τη γραφή. Στην πορεία, ακολουθούν ασκήσεις για την ωρίμανση του οπτικο-κινητικού συντονισμού και λεπτής κινητικότητας, ενώ δεν παραλείπουμε τις προγραφικές ασκήσεις. Οι προγραφικές ασκήσεις είναι σημαντικές για την εκμάθηση των γραμμάτων και των αριθμών, όμως δεν είναι πάντα ευχάριστες για τα παιδιά. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η μαθησιακή διαδικασία θα πρέπει να γίνεται από την αρχή με ευχάριστους και διασκεδαστικούς τρόπους. Ας δούμε λοιπόν κάποιους τρόπους που θα βοηθήσουν στην εκμάθηση των γραμμάτων και των αριθμών.

• ·        Ζητάμε απ’ το παιδί να φτιάξει το όνομα του με πλαστελίνη/ πηλό/ μαγνητικά γράμματα.

• ·        Σχηματίζουμε μαζί με το παιδί τα γράμματα βάζοντας μακαρόνια/ πέτρες/οδοντογλυφίδες στη σειρά.

• ·        Γράφουμε συλλαβές σε ένα χαρτί και του ζητάμε να αντιγράψει τα γράμματα με δαχτυλομπογιές. Αν το παιδί δυσκολεύεται, του ζητάμε να περάσει με χρώμα τα δικά μας γράμματα.

• ·        Φτιάχνουμε για το παιδί ένα παζλ γραμμάτων και του ζητάμε να το συναρμολογήσει. Μπορούμε να του ζητήσουμε να φτιάξει το όνομα του.

• ·        Τοποθετούμε ζάχαρη/αλεύρι/άμμο σε ένα ταψί και ζητάμε απ’ το παιδί να γράψει με τα δάχτυλα του.

Σε περίπτωση που παρατηρήσετε δυσκολίες θα ήταν χρήσιμο να επισκεφτείτε έναν ειδικό που θα εκτιμήσει εάν υπάρχει κάποια δυσκολία που χρήζει άμεσης παρέμβασης. Η πρώιμη παρέμβαση δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα!

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός (ΜA)

Πώς αντιμετωπίζουμε τα ψέματα των παιδιών με ΔΕΠΥ

Είναι συχνό φαινόμενο τα παιδιά με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητα να λένε ψέματα, κυρίως για να καλύψουν λάθη που έχουν κάνει. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η παρορμητικότητα είναι οι αιτίες που τα παιδιά με ΔΕΠΥ παραποιούν πιο συχνά την αλήθεια. Οι γονείς συχνά δυσκολεύονται να διαχειριστούν τα ψέματα των παιδιών και οδηγούνται σε εντάσεις και τιμωρίες.

Αφήνουμε την απειλή της τιμωρίας

Η απειλή της τιμωρίας ενισχύει τα ψεύτικα σενάρια που δημιουργούνται για να συγκαλύψουν μια αθέμιτη πράξη, καθώς δημιουργείται φόβος και το παιδί αντιλαμβάνεται την τιμωρία ως μέσο εκδίκησης. Αντίθετα, οι γονείς που δεν χρησιμοποιούν την τιμωρία αλλά την επικοινωνία και το διάλογο, χτίζουν με το παιδί μια σχέση εμπιστοσύνης και ασφάλειας. Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί μαθαίνει τι είναι σωστό και θα είναι σε θέση να γνωρίζει τις φυσικές συνέπειες των πράξεων του. Για παράδειγμα, αν δεν έκανε κάποια άσκηση για το σχολείο θα πρέπει να την ετοιμάσει για την επόμενη μέρα ή αν λερώσει το γραφείο του με μπογιές θα πρέπει να το καθαρίσει.

Ας δώσουμε το καλό παράδειγμα

Τα παιδιά μιμούνται συμπεριφορές. Επομένως, πρέπει εμείς οι ίδιοι να δίνουμε το καλό παράδειγμα στα παιδιά μας. Θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε με ειλικρίνεια και θάρρος τις δυσκολίες και να μη χρησιμοποιούμε ψέματα για να βγούμε από μια άβολη κατάσταση.

Επιβράβευση της ειλικρίνειας

Όταν το παιδί αντιμετωπίσει με θάρρος και ειλικρίνεια μια δύσκολη κατάσταση πρέπει να το επιβραβεύουμε. Με κάθε ευκαιρία τονίζουμε τη σημασία της ανάληψης των πράξεων μας και επικροτούμε την προσπάθεια του.

Εξηγούμε τα μειονεκτήματα

Το ψέμα μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις του παιδιού με φίλους και δασκάλους. Εξηγούμε στο παιδί τα μειονεκτήματα και τις συνέπειες που μπορούν να φέρουν τα ψέματα, καθώς και το πως νιώθουν οι άλλοι. Μια κοινωνική ιστορία θα βοηθούσε το παιδί να αποκτήσει ενσυναίσθηση.

Ευκαιρία επανεξέτασης της απάντησης

Ενθαρρύνουμε το παιδί να σκεφτεί πριν μιλήσει δίνοντας του χρόνο. Αν δώσει σαν απάντηση μια φανταστική ιστορία ζητείστε του να το ξανασκεφτεί. Μπορείτε να του ζητήσετε πιο συγκεκριμένα να σας πει τι πραγματικά έγινε και αν θέλει μετά να ζωγραφίσει κάτι 

φανταστικό.

 Ζωή Δαμοπούλου 

Ειδική Παιδαγωγός (ΜA)

Η μέθοδος TEACCH

To TEACCH (Training and education of Autistic and Related Communication Handicapped Children) είναι ένα πρόγραμμα ειδικής εκπαίδευσης που διαμορφώνεται στις ιδιαίτερες ανάγκες του αυτιστικού παιδιού και βασίζεται σε γενικές καθοδηγητικές γραμμές. Το πρόγραµµα TEACCH δηµιουργήθηκε από τους Eric Schopler και Gary Mesibov την δεκαετία του ’70 και έχει δυο ψυχοεκπαιδευτικά χαρακτηριστικά, την εξατοµικευµένη εκπαίδευση και την δηµιουργία ενός καλά δοµηµένου περιβάλλοντος.

 Τα άτομα με αυτισμό έχουν έναν ξεχωριστό τρόπο σκέψης, που είναι αποδεκτός και σεβαστός. Ο αυτισμός, σύμφωνα με την προσέγγιση TEACCH χαρακτηρίζεται ως μια διαφορετική «κουλτούρα», με την έννοια ότι τα άτομα με αυτισμό έχουν κοινά γνωστικά χαρακτηριστικά και παρόμοιες συμπεριφορές (Mesibov, Shea & Schopler, 2005).Η προσέγγιση του TEACCH είναι ιδιαίτερη διότι εστιάζει στο σχεδιασμό του φυσικού, κοινωνικού και επικοινωνιακού περιβάλλοντος. Το περιβάλλον δομείται έτσι ώστε να διευκολύνει τις δυσκολίες που έχει ένα παιδί με αυτισμό καθώς εκπαιδεύεται να συμπεριφέρεται με αποδεκτούς και κατάλληλους τρόπους. Είναι έτσι σχεδιασµένο ώστε να βοηθήσει τα άτοµα που εξαιτίας του αυτισµού έχουν πρόβληµα στην επικοινωνία, την κοινωνική συναναστροφή, στις γνωστικές δεξιότητες και την συµπεριφορά. Κύριος σκοπός του προγράµµατος TEACCH είναι να βοηθήσει το άτοµο µε αυτισµό να αναπτύξει δεξιότητες που θα το βοηθήσουν στην ανεξάρτητη – όσο είναι δυνατόν - ζωή του και γι’ αυτό το λόγο βασίζεται στην «κουλτούρα» του αυτισµού χρησιµοποιώντας την δοµηµένη διδασκαλία. Έτσι το πρόγραµµα TEACCH επικεντρώνεται στο πως τα άτοµα µε αυτισµό σκέφτονται, µαθαίνουν, και κατανοούν ώστε να προσαρµόζονται καλύτερα στις ανάγκες τους (Schopler, Mesibov & Hearsey, 1995). Προσφέρει σημαντικές κατευθυντήριες γραμμές και για να εφαρμοστεί θα πρέπει να κατανοηθεί η ιδέα στο σύνολό της. Η ιδέα του προγράμματος διαμορφώνεται από την θεωρία ότι ο αυτισμός είναι μια αντιληπτική διαταραχή με βιολογικά αίτια. Επικεντρώνεται στις δεξιότητες, τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του κάθε ατόµου ξεχωριστά δίνοντας έµφαση στην εξατοµικευµένη αξιολόγηση έτσι ώστε να δημιουργηθεί εξατοµικευµένο εκπαιδευτικό πρόγραµµα (Mesibov, 1997).  Στο πρόγραµµα TEACCH περιλαµβάνονται γνωστική και συµπεριφορική θεραπεία οι οποίες έχουν προτεραιότητα ως στρατηγικές παρέµβασης. Αναπτύσσει δεξιότητες αποδεχόµενο την αναπηρία των ατόµων µε αυτισµό. Χρησιµοποιεί οπτικά ερεθίσµατα για καλύτερη εκπαίδευση εφόσον είναι ένα από τα δυνατά σηµεία του ατόµου µε αυτισµό. Στηριγμένο στο γεγονός ότι τα αυτιστικά παιδιά συχνά μαθαίνουν οπτικά, το TEACCH φέρνει την οπτική διαύγεια στην διαδικασία μάθησης με σκοπό να δομήσει την δεκτικότητα, την κατανόηση, την οργάνωση και την ανεξαρτησία. Τα παιδιά δουλεύουν σε ένα υψηλά δομημένο περιβάλλον που μπορεί να περιλαμβάνει την φυσική οργάνωση των επίπλων, καθαρά σχεδιασμένες περιοχές δράσης, προγράμματα που βασίζονται σε εικόνες και συστήματα εργασίας, και εκπαιδευτική διαύγεια. Το παιδί καθοδηγείται μέσα από μία ξεκάθαρη ακολουθία δραστηριοτήτων και επομένως αποσκοπεί στο να είναι πιο οργανωμένο. Πιστεύεται ότι ο σχηματισμός παρέχει στα παιδιά με αυτισμό μία ισχυρή βάση και πλαίσιο μάθησης. Αν και το TEACCH δεν εστιάζει ειδικώς στις κοινωνικές και επικοινωνιακές δεξιότητες τόσο πολύ όσο άλλες θεραπείες μπορεί να χρησιμοποιηθεί παράλληλα με αυτές τις θεραπείες για να είναι πιο αποτελεσματικές (Panerai, Ferrante  & Zingale, 2002). Η δομημένη προσέγγιση αξιοποιεί τα ευρήματα της ψυχολογικής και εκπαιδευτικής έρευνας για την ιδιαίτερα καλή οπτική αντίληψη και σκέψη των ατόμων με αυτισμό (Quill, 1997).

Η εφαρμογή της δομημένης προσέγγισης βασίζεται σε μία συνεχή και συστηματική αξιολόγηση που εστιάζεται στις ικανότητες, τα ενδιαφέροντα και τις αναδυόμενες δεξιότητες των παιδιών με αυτισμό. Οι πληροφορίες που συλλέγονται για τα ενδιαφέροντα και τις εμμονές των παιδιών με αυτισμό αξιοποιούνται στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού. Για παράδειγμα, αν ένα παιδί με αυτισμό έχει εμμονή με τα τρένα, το εκπαιδευτικό υλικό για να διδαχθεί έννοιες, όπως τα χρώματα, τα σχήματα, οι αριθμοί, τα γράμματα ή λέξεις μπορεί να συνδέεται με το θέμα των τρένων. Ακόμη, καταγράφονται οι τρόποι με τους οποίους ένα παιδί με αυτισμό ανταποκρίνεται σε μία δραστηριότητα (Mesibov, Shea & Adams, 2001). Ο πρώτος στόχος της δομημένης προσέγγισης είναι η κατανόηση του περιβάλλοντος από τα άτομα με αυτισμό. Το δομημένο περιβάλλον ανταποκρίνεται καλύτερα στον ιδιαίτερο τρόπο σκέψης των ατόμων με αυτισμό. Όταν οι λειτουργίες του κάθε χώρου στο περιβάλλον είναι σαφείς τότε οι απαιτήσεις είναι κατανοητές από τα άτομα που καλούνται να ανταποκριθούν σε αυτό. Επιπλέον, το οργανωμένο περιβάλλον είναι προβλέψιμο και διευκολύνει την προσαρμογή των ατόμων με αυτισμό σε αυτό (Shulman, 2004α). Ο δεύτερος στόχος της δόμησης του περιβάλλοντος είναι η αυθόρμητη επικοινωνία του ατόμου με αυτισμό. Όταν ένα παιδί με αυτισμό γνωρίζει και είναι εξοικειωμένο με το περιβάλλον του, μπορεί να εκφραστεί καλύτερα για τις ανάγκες του μέσα σε αυτό. Αξίζει να επισημανθεί πως όταν τα άτομα με αυτισμό γνωρίζουν τις απαιτήσεις και τις δραστηριότητες που συνδέονται με διαφορετικούς χώρους και μάθουν να ακολουθούν ρουτίνες, είναι σε θέση να συμμετέχουν σε περισσότερες δραστηριότητες με μεγαλύτερη αυτονομία, χωρίς προτροπές και οδηγίες από τους άλλους (Shulman, 2004α).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

•           Faherty, C. (2003). Τι σημαίνει για μένα. Μεταφρ. Β. Παπαγεωργίου Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα

•           Haussler , A. (2011) Η μέθοδος Teacch για την εκπαίδευση ανθρώπων με αυτισμό επιμελεια Γ. Πατσικαθεοδώρου Ρόδων, Αθήνα

•           ICD-10.(1992).Ταξινόµηση Ψυχικών ∆ιαταραχών και ∆ιαταραχών

•           Συµπεριφοράς,Αθήνα: Βήτα          

•           Jordan, R. (2000), Η εκπαίδευση παιδιών και νεαρών ατόμων με αυτισμό, Ελληνική Εταιρεία προστασίας Αυτιστικών Παιδιών, Αθήνα

•           Lewis L., (1998),  Special diets for special kids I & II, Arlinghton: Future Horizons.

•           Lovaas O. I. (1987). "Behavioral treatment and normal intellectual and educational functioning in autistic children". Journal of Consulting and Clinical Psychology

•           Mesibov, G, Shea V. (2008), The TEACCH Approach to Autism Spectrum Disorders     (Issues in Clinical Child Psychology), Plenum press, New York

•           Mesibov, G.B. (1997). Formal and informal measures of the effectiveness of the TEACCH programme. Autism: The International Journal of Research and Practice

•           Mesibov, G., Schopler, E., & Shaffer, B. (1988). Adolescent and Adult Psycho educaztional Profile (AAPEP): Volume IV. Austin-Texas: proe. ed 

•           Panerai, S., Ferrante, L., & Zingale, M. (2002). Benefits of the Treatment and Education of Autistic and Communication Handicapped Children (TEACCH) programme as compared with a non-specific approach. Journal of Intellectual Disability Research

•           Quill, K. (1997). Instructional considerations for young children with autism: The rationale for visually cued instructions. Journal of Autism and Developmental Disorders

•           Schramm, R. (2006). Educate towards recovery. Turning the tables on autism. Hespe: Pro-ABA

•           Schopler, E., Mesibov, G.B., & Hearsey, K. (1995). Structured teaching in the TEACCH system. In: E. Schopler & G.B. Mesibov. (Eds.), Learning and Cognition in Autism. New York: Plenum Press

•           Schopler, E.,Reichler, R., Bashford, A., Lansing, M, & Marcus, L. (1990). Psychoeducational Profile Revised : Volume I. Austin -Texas: pro.ed

•           Shulman, C. (2004α), Δομημένη Εκπαίδευση: TEACCH. Στα Πρακτικά του 1ου Διεθνούς επιστημονικού Συμποσίου «Το Πάζλ του Αυτισμού» (σελ .132-151). Λάρισα: Σύλλογος Γονέων, Κηδεμόνων και Φίλων Αυτιστικών Ατόμων Ν. Λάρισας

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική παιδαγωγός (MA)

Ασκήσεις για ενίσχυση προσοχής και συγκέντρωσης

Όταν χρησιμοποιούμε τον όρο προσοχή, εννοούμε την ικανότητα του ατόμου να εστιάζει και να συγκεντρώνεται σε ένα ερέθισμα για συγκεκριμένο διάστημα. Η αδυναμία συγκέντρωσης αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στην μαθησιακή διαδικασία, καθώς ο μαθητής δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του σχολείου. Παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και ΔΕΠΥ αφαιρούνται κατά τη διάρκεια του μαθήματος και της μελέτης στο σπίτι με αποτέλεσμα να μην ολοκληρώνουν  εργασίες και δραστηριότητες. Μέσα από ασκήσεις μπορούμε να αφυπνίσουμε την προσοχή και τη συγκέντρωση των παιδιών. Ο στόχος σε όλες τις δραστηριότητες είναι να ολοκληρώνονται ανεξάρτητα από τον αριθμό των διαλειμμάτων που θα χρειαστεί το παιδί.

• ·         Ζητάω απ’ το παιδί να βάλει σε σειρά ως μοτίβο τα counting rods. Φτιάχνουμε το μοτίβο με διαφορετικά χρώματα ώστε το παιδί να τα αντιγράψει.
• ·         Παίζουμε χαλασμένο τηλέφωνο. Μιλάμε ψιθυριστά και το παιδί επαναλαμβάνει.
• ·         Φτιάχνουμε μια κάρτα με ένα STOP. Ζητάμε απ’ το παιδί να τρέξει στο δωμάτιο και μόλις σηκώσουμε την κάρτα πρέπει να σταματήσει.
• ·         Αφήνουμε πάνω στο τραπέζι έναν μαρκαδόρο, μια ξυλομπογιά και ένα μολύβι. Τα κρύβουμε και του ζητάμε να τα βάλει με την ίδια σειρά.
• ·         Βοηθητικά θα φανούν παιχνίδια παρατηρητικότητας όπως είναι το σκόρ4, παζλ, dobble κ.α. (σημαντικό είναι να καταγράφουμε το χρόνο που αφιερώνει το παιδί στο παιχνίδι και να προσπαθούμε να αυξάνεται σταδιακά)
• ·         Σε μικρότερες ηλικίες βοηθητικοί είναι οι λαβύρινθοι. Δεν ξεχνάμε να αυξάνουμε το βαθμό δυσκολίας.
• ·         Δεν ξεχνάμε να κάνουμε εναλλαγές και με κινητικά παιχνίδια, ιδέες θα βρείτε στο άρθρο Κινητικά παιχνίδια για ενίσχυση της προσοχής σε παιδιά με ΔΕΠΥ

Οι ασκήσεις λειτουργούν υποστηρικτικά και όχι ως πρόγραμμα ολοκληρωμένης παρέμβασης. Η αξιολόγηση από ειδικό θα βοηθήσει να δημιουργηθεί ένα εξατομικευμένο, θεραπευτικό πρόγραμμα βασισμένο στις ανάγκες του παιδιού σας.

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός(MA)

Πώς να αντιμετωπίσουμε τις Διαταραχές Ύπνου στα παιδιά με ΔΕΠΥ

Πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ παρουσιάζουν Διαταραχές Ύπνου. Ο ύπνος τους είναι ανεπαρκής και κακής ποιότητας, το γεγονός αυτό παρατηρείται από τη βρεφική ηλικία. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ δυσκολεύονται να κοιμηθούν το βράδυ και να ξυπνήσουν το πρωί, κοιμούνται λιγότερο και εμφανίζουν περισσότερες ενοχλήσεις κατά τη διάρκεια του ύπνου. Οι δυσκολίες αυτές τους δημιουργούν υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας και τα καθιστούν λιγότερο αποδοτικά στις δραστηριότητες τους.

Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου. Αρχικά, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα οργανωμένο πρόγραμμα το οποίο θα ακολουθούμε με συνέπεια. Η ρουτίνα δημιουργεί ασφάλεια στο παιδί και μειώνει τα επίπεδα του άγχους. Το παιδί έχοντας μια λίστα καθηκόντων είναι προετοιμασμένο για όλες τις δραστηριότητες και τις υποχρεώσεις που έχει κατά τη διάρκεια της ημέρας. Επομένως, φτάνοντας στο τέλος της λίστας προετοιμάζεται και για την ώρα του ύπνου.

Επιπλέον, η φυσική δραστηριότητα έχει μεγάλη σημασία για την ποιότητα του ύπνου, αφού τον κάνει πιο αναζωογονητικό και ποιοτικό. Η άσκηση βοηθά στην σωματική εκτόνωση του παιδιού και στον καλύτερο έλεγχο των κινήσεων.

Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι η μουσική είναι ένας καλός σύμμαχος. Βάζοντας κλασική μουσική στα παιδιά μπορούμε να φτιάξουμε ένα χαλαρωτικό περιβάλλον που να τα προετοιμάσει για τον ύπνο. Η μουσική μπορεί να απαλύνει το άγχος και να ενισχύσει τις θετικές σκέψεις.

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πόσο σημαντικό είναι να κοιμούνται τα παιδιά σωστά. Ο σωστός ύπνος είναι απαραίτητη προϋπόθεση της καλής υγείας. Η σωματική, ψυχική και κοινωνική ευεξία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποσότητα και την ποιότητα του. Επίσης, η μνήμη και η συγκέντρωση, ενισχύονται με τον ύπνο , καθώς είναι η κυριότερη διαδικασία παγίωσης της μνήμης. Επομένως, είναι ένας τρόπος να ενισχυθεί η ικανότητα μάθησης και η αποδοτικότητα του παιδιού σε δραστηριότητες.

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός(MA)

Άσκηση για την κατανόηση κειμένου

Παρατηρούμε συχνά ότι τα παιδιά κάνουν ανάγνωση ενός κειμένου αλλά δεν αντιλαμβάνονται το νόημα του. Το γεγονός αυτό μπορεί να οφείλεται είτε στην προσπάθεια που κάνουν για να διαβάσουν καλά το κείμενο (με αποτέλεσμα να χάνουν το νόημα), είτε στην έλλειψη προσοχής και συγκέντρωσης. Ας δούμε έναν τρόπο για εξάσκηση στην κατανόηση κειμένου.

Αρχικά, δίνουμε στο παιδί ένα κείμενο με γνώμονα το βαθμό δυσκολίας του. Ο μαθητής διαβάζει το κείμενο 2 φορές (στις μικρές ηλικίες και σε μαθητές με δυσαναγνωσία μπορούμε να τους το διαβάσουμε εμείς). Στη συνέχεια, του δίνουμε τις ερωτήσεις κατανόησης. Η κάθε ερώτηση είναι κυκλωμένη με διαφορετικό μαρκαδόρο. Δίνουμε στο παιδί χρωματιστά χαρτάκια και του ζητάμε να βάλει το σωστό χρώμα μέσα στο κείμενο, στο σημείο που βρίσκεται η απάντηση. Αν το παιδί βάλει το χαρτάκι δίπλα στη σωστή πρόταση, τότε την κυκλώνουμε και με τον μαρκαδόρο του ίδιου χρώματος. Τέλος, επιβραβεύουμε το παιδί για την προσπάθεια.

Στη συγκεκριμένη άσκηση ξεκινάμε με μικρής έκτασης κείμενα. Επίσης, στην αρχή είναι σημαντικό να γίνεται μόνο προφορικά και να μην χρειάζεται το παιδί να αντιγράψει την απάντηση. Ας κάνουμε τη μελέτη στο σπίτι μια ευχάριστη διαδικασία!

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός(MA)

Παραγωγή Αφηγηματικού Λόγου - Τεχνική Φανταστικών Υποθέσεων

Συχνά, παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν δυσκολίες στην παραγωγή αφηγηματικού λόγου. Ένας διασκεδαστικός τρόπος για την ενίσχυση του αφηγηματικού λόγου είναι η τεχνική των φανταστικών υποθέσεων. Τα παιδιά καλούνται να απαντήσουν σε ερωτήσεις με υποθετικά σενάρια και να περιγράψουν υποθετικές καταστάσεις. Η άσκηση μπορεί να γίνει προφορικά και γραπτά. Μπορούμε να δημιουργήσουμε φανταστικές υποθέσεις από γεγονότα της καθημερινότητας, από ταινίες ακόμα κι από αντικείμενα που υπάρχουν στο χώρο μας. Ας δούμε μερικά παραδείγματα:

·         Τι θα συνέβαινε αν δεν υπήρχαν σχολικά κτίρια και τα μαθήματα γίνονταν στη φύση;

·         Τι θα συνέβαινε αν οι μαθητές γίνονταν δάσκαλοι και οι δάσκαλοι μαθητές;

·         Τι θα συνέβαινε αν στα σπίτια μας δεν υπήρχαν έπιπλα;

·         Τι θα συνέβαινε αν ξαφνικά δεν υπήρχε το διαδίκτυο;

·         Τι θα συνέβαινε αν το σχολείο ξαφνικά βρισκόταν στη Σελήνη;

·         Τι θα συνέβαινε αν τα ζώα μιλούσαν;

·         Τι θα συνέβαινε αν το σχολείο ξαφνικά βρισκόταν στο 2050 στο μέλλον;

Ζωή Δαμοπούλου

Ειδική Παιδαγωγός(MA)